Opinie

Reuzenstapjes

In de Bijbel en andere historische werken kom je soms zinnen tegen waarin woordjes tussen haakjes staan, omdat ze er wel thuishoren maar er in de oertekst niet staan, verdwenen, weggeraakt in de loop der eeuwen.

Dat lot overkwam ook een van de beroemdste historische uitspraken van onze tijd, de zin waarmee Neil Armstrong de maan voor ons ontmaagde: ’That’s one small step for man, one giant leap for mankind.’ Ongrammaticaal en dus voegden de geleerden meestal een ’a’ in voor ’man’: het was niet een kleine stap voor mens, maar voor ’een mens’ of ’een man’. Over het hoe en waarom van Armstrongs omissie hebben altijd theorieën de ronde gedaan. Hij zou een officiële tekst slordig hebben uitgesproken of hij zou zich niet bewust zijn geweest van de draagwijdte van het historische moment.

Nu blijkt dat het gewoon de belabberde verbinding tussen maan en aarde was. Een ijverig Australisch computerprogrammeur heeft ontdekt dat Armstrong wel degelijk gedurende 35 milliseconden het word ’a’ heeft uitgesproken. Misschien maar een kleine correctie voor de wereld, maar een grote rehabilitatie voor Armstrong, stel ik me zo voor. Trouwens, historische uitspraken bevatten wel vaker fouten zonder dat de geschiedenis er last van heeft. De leukste is natuurlijk wel die van president Kennedy, ’Ich bin ein Berliner’, wat eigenlijk alleen maar kan betekenen ’ik ben een Berlinerbol’ (maar de Berlijners zelf noemen dat gebakje weer niet zo, maar een ’Pfannkuch’ enfin).

De beroemde uitspraak waar Armstrong volgens eigen zeggen uren op heeft zitten broeden tussen het moment van landen en uitstappen, is bij mij altijd blijven hangen omdat ze iets omgekeerds heeft. Ik had geleerd dat iets groot is voor het kleine en klein voor het grote: een grote sprong voor een mier maar een ministapje voor de mens. Maar bij Armstrong was het andersom, slechts een klein stapje voor de nietige mens, maar een grote sprong voor de hele mensheid. Ook die verhouding was iets nieuws, wat mij betreft. In ’In Europa’ hoorde ik Geert Mak zeggen dat de fabriek van Organon in Oss, waar ze voorbehoedsmiddelen maakten, misschien een grotere historische reikwijdte heeft gehad dan de rellen in Parijs van 1968. Het geeft de mier altijd een goed gevoel als kleine dingen grote gevolgen hebben. De Mississippi begint ook maar als een watertje van niks.

Opmerkelijk trouwens dat je, zoals Neil Armstrong, bewust een historische uitspraak doet. Het zegt iets over de globalisering van de wereld, het feit dat voor het eerst iedereen zat toe te kijken. Vroeger moesten historische uitspraken langzaam rijpen, opgeschreven en bewaard worden, door priesters en geleerden aan de man gebracht, voor ze iedereen hadden bereikt, maar dit was zo’n beetje de eerste die direct mondiaal erkend werd. Niet alleen de exploratie van de maan maar ook de reikwijdte van het televisiemoment heeft daarmee iets historisch. Misschien maar een gewoon lokaal historisch uitspraakje, maar een enorme symboolwerking voor de wereld. En zo kunnen we nog wel even doorgaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden