Taal

Respect: van eerbied en ontzag tot aanzien en achting

null Beeld anp
Beeld anp

Een lezer wil graag aandacht voor het woord respect. Vroeger moest je dat verdienen voordat je het kreeg, maar nu lijkt het steeds vaker afgedwongen of zelfs geeist te worden.

In feite is respect afdwingen al sinds het eind van de negentiende eeuw courant. De combinatie klinkt nogal dwingend, maar is een metafoor. Als iemand respect afdwingt, betekent dit dat hij of zij door een bijzondere prestatie of door (wetenschappelijke, sportieve e.d.) kwaliteiten eerbied en ontzag verdient. Omdat niemand daaromheen kan, gebruiken we afdwingen in plaats van verdienen.

Tegenwoordig hoor je inderdaad ook dat mensen respect eisen of willen. Niet om wat ze gedaan hebben, maar simpelweg omdat ze bestaan of ter ondersteuning van hun gevoel van eigenwaarde. Met andere woorden: ze hebben niet iets speciaals gedaan om respect te verdienen, maar ze willen het toch. In januari bekritiseerde Jules Deelder in een interview in deze krant dit fenomeen al in fraaie bewoordingen: 'Dat gezeik over respect, réspéct, ik wil respect! Hou toch op, man! Respect, dat heb je of dat heb je niet. Iedere keer als je zo'n woord gebruikt, wordt de kracht ervan minder.'

Respect willen/eisen knaagt niet alleen aan de kracht van het woord, maar ook aan de betekenis ervan, want in 'Ik wil/eis respect' betekent respect vaak niet zozeer eerbied en ontzag, als wel aanzien en achting.

Respect wordt ook steeds vaker als tussenwerpsel gebruikt: 'Hé man, respect!' Daarmee drukken jongeren niet zozeer eerbied en ontzag voor een ander uit als wel waardering voor wat hij of zij heeft gedaan.

Ook een taalvraag? Mail tdb@taalbank.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden