Resistente ’kippenbacterie’ eist eerste dode

Een 85-jarige vrouw is begin dit jaar overleden als gevolg van een besmetting met een resistente ESBL-bacterie. De ’kippenbacterie’ heeft daarmee een eerste dode geëist.

De vrouw behoorde niet tot een risicogroep, zegt medisch microbiologe Maurien Leverstein-Van Hall, onderzoekster van het RIVM. „Ze was weliswaar op leeftijd maar ze was niet ziek en gebruikte geen antibiotica. Ze was alleen bedlegerig omdat haar wervels wat waren ingezakt.”

Leverstein-Van Hall spreekt over verontrustend nieuws. Vooral omdat de vrouw niet in een ziekenhuis was opgenomen en de gewraakte bacteriën elders opliep. „Dat strookt met ons beeld dat buiten ziekenhuizen ESBL een groeiend probleem is”, zegt de onderzoekster, die het nieuws gisteren op een congres bekendmaakte.

De ’kippenbacterie’ maakt ESBL-enzymen aan die vrijwel alle antibiotica afbreken. De bacteriën zijn daardoor resistent tegen deze middelen. Ze zijn bij veel mensen ongemerkt in de darmen aanwezig en kunnen van daaruit infecties veroorzaken, bijvoorbeeld aan de urinewegen. Het 85-jarige slachtoffer is ook met een urineweginfectie in het ziekenhuis opgenomen, waar ze uiteindelijk overleed.

Inmiddels staat dankzij genetisch onderzoek volgens Leverstein-Van Hall vast dat de oorsprong van EBSL bij kippen gezocht moet worden. Het RIVM raadt iedereen aan contact met rauwe kip te vermijden en kippenvlees goed te doorbakken. „Of de overleden dame ook kip heeft gegeten, kan ik niet zeggen. We hebben niet onderzocht wat ze heeft gegeten of gedronken”, aldus de onderzoekster.

VWS ziet geen reden om alarm te slaan of kip uit de schappen van de supermarkt te halen. Eerder dit jaar maakte het kabinet al afspraken met de kippensector om het gebruik van antibiotica te halveren in 2013; het overvloedige gebruik van antibiotica zou de ontwikkeling van ESBL mede verklaren. Ruim negentig procent van alle kipproducten is drager van de gewraakte bacteriën. Daarnaast is de Gezondheidsraad gevraagd om advies.

Jan Wolleswinkel van de vakgroep pluimveehouderij van LTO Nederland schrikt van het nieuws.

„We weten dat de opbouw van de ESBL-bacterie bij kippen overeenkomsten vertoont met die bij de mens. In het buitenland, vooral waar mensen tussen de kippen leven, is het dan ook wel voorgekomen dat mensen overleden aan de gevolgen van een besmetting. Maar in Nederland was dat nog niet het geval. Voor ons is het helder dat de maatregelen die wij nemen heel hard nodig zijn.”

Door veelvuldig gebruik van antibiotica in de kippensector is de bacterie moeilijk te bestrijden. Wolleswinkel: „Een bepaalde soort antibiotica, cefalosporinen, die bij mensen resistentie in de hand werken, gebruiken wij sinds begin dit jaar niet meer. Daarnaast willen wij dat het preventief gebruik van antibiotica stopt. Daarmee vermindert het gebruik van antibiotica al enorm.”

Boeren die weigeren minder antibiotica te gebruiken, worden volgens Wolleswinkel door de Algemene Inspectiedienst (AID) aangepakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden