Republikeinen zoeken vaste grond

Hoe gaat de partij aan zijn achterban uitleggen dat de belastingen voor rijken omhoog gaan?

ANALYSE | BAS DEN HOND

De voorwielen hingen al boven het ravijn, maar door net op tijd op de rem te trappen heeft het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden de VS behoed voor een economische smak, als gevolg van plotselinge belastingverhogingen en bezuinigingen.

Bij die noodstop zijn de Republikeinen niet ongedeerd gebleven. Ze hebben nu twee maanden om op te krabbelen en een strategie te bedenken om geloofwaardig te blijven voor hun achterban en weerwerk te bieden aan een zelfverzekerde president.

Er sneuvelden de nodige taboes bij die stemming over het compromis dat in de Senaat al was aangenomen. In feite ging het Huis akkoord met hogere belastingen voor rijke Amerikanen. De meeste Republikeinen in het Huis stemden daarom tegen.

Dat de wet toch werd aangenomen, kwam doordat de meeste Democraten voor stemden. Samen met een op de drie Republikeinen was dat genoeg voor een meerderheid. Heel gewoon in een parlement, zou je zeggen, maar niet in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Daar hebben de Republikeinen de meerderheid, en ze hanteren normaal gesproken de regel dat een wet alleen in stemming komt als 'de meerderheid van de meerderheid', van hun eigen fractie dus, voor is. Handjeklap tussen gematigden van beide partijen om een wetsontwerp erdoor te krijgen wordt daardoor ontmoedigd, stemmingen verlopen langs strakke ideologische lijnen.

Dit keer bracht voorzitter John Boehner het compromis toch in stemming. Het moet de Republikeinen duidelijk zijn geworden dat je er met ideologische zuiverheid niet altijd komt in het Amerika waarin Barack Obama herkozen werd. Maar het probleem is dat die zuiverheid van veel Congresleden dag in dag uit geëist wordt. In hun district hoeven ze vaak geen Democratische concurrentie te vrezen. Maar ze moeten altijd oppassen niet rechts ingehaald te worden door een partijgenoot die nog meer hamert op bezuinigen.

Dat districtenstelsel heeft de Republikeinen ook beschermd tijdens de verkiezingen van november. Niet elk district telt evenveel inwoners, en in het algemeen leveren grote steden, waar veel Democraten wonen, minder zetels op dan het platteland, waar de Republikeinen hun aanhang vinden. Als gevolg daarvan behielden de Republikeinen hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, ook al verzamelden de Democratische kandidaten een miljoen stemmen meer dan de Republikeinen.

Gedurende Oud en Nieuw kon je prominente Republikeinen in dat spanningsveld verschillend zien kiezen. Interessant was wat twee politici deden die voor 2016 presidentiële ambities toegedicht worden.

In de Senaat wees Marco Rubio het akkoord als een van de weinige Republikeinen af: "Ik kon er gewoon niet voor stemmen. Ik was nog maar twee jaar geleden kandidaat met het idee dat ik de lange-termijnproblemen van het land wilde oplossen. En telkens krijgen we keuzen voorgelegd die dat niet doen."

In het Huis van Afgevaardigden stemde Paul Ryan, nog maar een paar maanden geleden hoopvol dat hij vice-president kon worden onder Mitt Romney, voor het compromis. "Vandaag beschermde ik met mijn collega's zo veel mogelijk Amerikanen voor een belastingverhoging. Nu moeten we onze aandacht weer richten op het echte probleem: de uit de hand lopende uitgaven."

Daarover zal het de komende maanden gaan, met nieuwe ravijnen in het vooruitzicht. Wie er bij de Republikeinen precies aan het stuur zit, weet niemand.

Beurzen veren op na begrotingsakkoord
Effectenbeurzen wereldwijd waren gisteren optimistisch over het begrotingsakkoord waardoor Amerika niet in het fiscale ravijn stort en de economieën in de rest van wereld meesleurt. Beurzen sloten fors hoger. 2013 begon goed in Amsterdam, Frankfurt en Parijs, maar later ook in New York. De AEX, de DAX en de CAC 40 gaven gedurende de eerste handelsdag van het jaar een forse plus te zien.

De AEX sloot 2,2 procent hoger, evenals de beurs in Frankfurt. In Parijs was de stemming nog beter met een slotstand die 2,5 procent hoger lag dan eind vorig jaar.

Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden stemde dinsdag in met de afspraken die maandag door het Witte Huis en de Republikeinen werden gemaakt over de staatsfinanciën. De Senaat ging eerder al akkoord met de begrotingsdeal.

China heeft gisteren gewaarschuwd dat het afwenden van de 'fiscal cliff' pas het begin is van een oplossing van de Amerikaanse schuldenproblematiek. Volgens de tweede economie van de wereld moet Amerika, met een schuld van meer dan 16 biljoen dollar, nog veel meer doen om de staatsfinanciën op orde te krijgen.

"Als je 600 miljard dollar aan belastingverhogingen en bezuinigingen een begrotingsravijn noemt, dan dreigt met de totale Amerikaanse staatsschuld niets anders dan een onmetelijke begrotingsdiepte", aldus het staatspersbureau Xinhua.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden