Republikeinen loodsen belastingwet door Senaat

Beeld EPA

Lagere belastingen voor bedrijven en voor veel gewone burgers: het kerstcadeautje dat president Trump Amerika beloofde, lijkt er te gaan komen nu de Republikeinen in de Senaat het eens zijn geworden over een belastinghervorming. 

Vrijdagavond laat nam de Senaat dankzij hun stemmen – en zonder ook maar één stem uit de Democratische minderheid – een wetsontwerp aan dat de komende tien jaar een stimulans van anderhalf biljoen dollar moet geven aan de economie.

De winstbelasting gaat volgens dat ontwerp van 35 naar 20 procent. Ook voor particulieren gaan de tarieven omlaag en wordt de standaard-aftrek, het bedrag waarover niemand belasting hoeft te betalen, verdubbeld. Maar de bedrijven moeten tot 2019 wachten voor die goede tijden aanbreken. En de gewone Amerikaan moet het cadeautje over zeven jaar weer inleveren. Want er bleek niet genoeg geld te zijn om alle mooie plannen uit te voeren binnen het van tevoren vastgelegde totaalbudget van anderhalf biljoen dollar.

Het hele plan leek donderdag zelfs in gevaar nadat een officiële doorrekening teleurstellend uitpakte. De Republikeinen en minister van financiën Steven Mnuchin, hebben steeds gezegd dat de belastingverlagingen helemaal zullen worden terugverdiend door hogere economische groei. Die leidt immers tot hogere winsten en inkomens, dus tot meer belastingafdrachten. Maar volgens het bureau van het Congres dat die berekeningen maakt, zal van het pakket van anderhalf biljoen dollar maar een half biljoen worden terugverdiend. De toch al hoge Amerikaanse staatsschuld zal er dus met een biljoen dollar door stijgen.

Spilzucht

Toen Barack Obama nog president was, noemden Republikeinen de staatsschuld een van de grootste bedreigingen voor Amerika en liepen ze te hoop tegen wat ze de spilzucht van de Democraten noemden. Nu ze zelf de meerderheid in het Congres en een president in het Witte Huis hebben, heeft de staatsschuld minder prioriteit. Veel Republikeinse senatoren houden bovendien vol dat de berekeningen niet kloppen en dat de belastingverlaging wel degelijk zal worden terugverdiend, omdat dat volgens hen niet anders kan. Maar er waren ook enkele senatoren die het tekort onaanvaardbaar vonden. Om hen tegemoet te komen, werd de lastenverlichting wat bescheidener.

Aan de bezwaren van die kleine groep uit eigen kring moest wel tegemoet worden gekomen, omdat de Republikeinen maar 52 van de 100 zetels in de Senaat hebben. Bij twee tegenstemmende Republikeinen staken de stemmen, en moet vicepresident Mike Pence komen om als voorzitter van de Senaat de beslissende stem uit te brengen. Bij drie tegenstemmen is de meerderheid echt verdwenen.

Vrijdagavond was er, na een chaotisch proces, waarin zelfs handgeschreven amendementen werden rondgedeeld, uiteindelijk een tekst waar nog maar één Republikeinse senator tegen was: voor Bob Corker uit Tennessee waren de concessies onvoldoende.

Belangrijke belofte

Voor de Democraten is de wet hoe dan ook onacceptabel, omdat veel mensen met een middeninkomen er wel iets op vooruit gaan, maar velen ook niet, terwijl het meeste geld terecht komt bij bedrijven en bij rijke Amerikanen – inclusief president Donald Trump zelf.

De gisteren aangebrachte wijzigingen kunnen nog tot problemen leiden met het Huis van Afgevaardigden, dat een eigen versie van de belastingwet heeft aangenomen en wellicht niet alle veranderingen zal accepteren. Maar omdat de meerderheid in de Senaat zo krap is en de fractie daar zich maar drie dissidenten kan veroorloven, zal de uiteindelijke belastingwet vermoedelijk het meest op die van de Senaat lijken.

De Republikeinen hopen de onderhandelingen volgende week te voeren en de wet daarna snel definitief aan te nemen, zodat president Trump hem nog voor de kerstvakantie kan ondertekenen. Ze staan onder grote druk met een wet te komen, omdat tot nu toe alle andere belangrijke verkiezingsbeloften van Trump waarvoor het Congres een wet moet aannemen, zijn gestrand, door unanieme tegenstand van de Democraten en onderlinge verdeeldheid van de Republikeinen. Eerder dit jaar was dat bijvoorbeeld het geval met de afschaffing van het zorgstelsel Obamacare.

Financiële ruimte

Over Obamacare doet de belastingwet die de Senaat vrijdag aannam overigens ook een duit in het zakje: de verplichting voor iedere Amerikaan een zorgverzekering te hebben, wordt erin afgeschaft. Niet zozeer vanwege de bezwaren die de Republikeinen tegen dat soort 'betutteling' hebben, maar omdat 13 miljoen minder verzekerden – het verwachte gevolg van de maatregel – de overheid in tien jaar 338 miljard dollar aan zorgtoeslagen gaat schelen. Dat levert flink wat financiële ruimte op voor de belastingverlagingen.

De Democraten konden vrijdagavond niet anders dan knarsetanden en tegenstemmen. Senator Bernie Sanders, vorig jaar nog de linkse concurrent van de uiteindelijke Democratische kandidaat Hillary Clinton, voorspelde dat de Republikeinen binnenkort zullen aandringen op versobering van sociale wetten, die zorgen voor het pensioen en de zorgverzekering van ouderen en armen: om iets te doen aan de staatsschuld die ze zelf met een biljoen hebben vergroot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden