Republikeinen droppen Delay, maar problemen blijven

De Amerikaanse Republikeinen hebben hun voorman Tom DeLay laten vallen. DeLay raakte in opspraak door een omkoopschandaal.

Onder luid applaus van partijgenoten vulde Tom DeLay vorig jaar op het toneel van een sociëteit '1,8 miljoen dollar' in op een grote cheque en tekende onderop. Zijn vette lach en de zwierigheid waarmee DeLay tekende, deden volgens The Washington Post denken aan een volleerde quizmaster.

Het was DeLay ten voeten uit. Als fractieleider van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden kwam hij op tv nooit goed over. De Texaan keek altijd te grimmig en had een te grof taalgebruik. Maar als het om geld ophalen ging, was hij onovertroffen. Veel daarvan, ook die 1,8 miljoen, stortte hij in de verkiezingskas van collega's.

Die gulheid was een van de manieren waarop DeLay de Republikeinen in het Huis aan zich wist te verbinden. Met ijzeren hand dwong hij partijdiscipline af. Wie niet luisterde ontnam hij alle erebaantjes en voorzitterschappen.

Daarmee wist DeLay de Republikeinse fractie tot een geoliede machine om te bouwen. Ondanks hun kleine meerderheid wist hij belangrijke wetten van Bush door het Huis te krijgen. Maar de afgelopen dagen stortte DeLay's bouwwerk in. De afgevaardigden die zo lang voor hem sidderden, lieten hem vallen.

DeLay gaf vorig jaar zijn fractieleiderschap al tijdelijk op toen hij in thuisstaat Texas aangeklaagd werd voor schending van de regels voor partijfinanciering. Maar toen daar vorige week het omkoopschandaal rondom lobbyist Jack Abramoff bij kwam, die nauw samenwerkte met DeLay, eiste de fractie dat hij voorgoed zijn post opgaf. Afgelopen zaterdag legde hij het hoofd in de schoot.

DeLay was een bedreiging voor zijn partij geworden. In november vinden tussentijdse verkiezingen plaats, waarbij het hele Huis herkozen moet worden. De fractieleden die altijd DeLay's geld aanpakten, willen voor hem hun zetel niet op het spel zetten. In de peilingen doen de Democraten het vanwege het schandaal heel goed.

Daarmee zijn de problemen voor de Republikeinen niet voorbij. Hen wacht een mogelijk verscheurend opvolgingsgevecht. Daarvoor zijn twee kandidaten: Roy Brunt (55), uit de staat Missouri, die DeLay nu al tijdelijk vervangt, en John Boehner (56), uit Ohio.

Blunt was een trouwe adjudant van DeLay. Hij en Boehner kregen ook alle twee donaties van Abramoff. Welke fractieleider de partij uiteindelijk ook kiest, ook die zal vragen over Abramoff krijgen. De partij zal het schandaal moeilijk achter zich kunnen laten, zeker als er formele aanklachten komen.

Dat is slecht nieuws voor president Bush, die toch al geplaagd wordt door tegenslag. Met een interne machtsstrijd, verhalen over corruptie en de verkiezingen in aantocht, wordt het nog moeilijker het initiatief naar zich toe te trekken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden