Republikein Jack Kemp houdt het televisiedebat en zijn kruit droog

WASHINGTON - Het was een beschaafd en daardoor saai debat tussen Jack Kemp en Al Gore, de twee vice-presidentskandidaten. Na afloop werd de Democraat Gore in de peilingen unaniem tot winnaar uitgeroepen. Het verschil was groot, tussen de 48 en 57 procent van de kijkers voor Gore en 27 tot 31 procent voor Kemp.

Noch het debat van zondag tussen Dole en Clinton noch dat van woensdag heeft tot veranderingen geleid in de paardenrace tussen de twee presidentskandidaten. Clintons voorsprong blijft groot, tussen de 15 en 20 procent.

Het ging woensdag in St. Petersburg in Florida hoofdzakelijk over de economie en de rol van de overheid in Amerika. Kemp betoogde dat Amerika bedolven wordt onder belastingen en overheidsregels, zowel voor het bedrijfsleven als het gezin. Wie moet beslissen wat goed is voor de burgers, president Clinton of de mensen zelf? President Dole zal Amerika van die worggreep bevrijden en het resultaat zal verbluffend zijn: snellere en grotere groei van de economie en grotere welvaart voor iedereen, met inbegrip van de allerarmsten die eveneens het slachtoffer zijn van een log overheidsapparaat dat ze geen mogelijkheid biedt om de ketens van armoede af te schudden.

Het antwoord van Gore rolde uit de computer van de zeer efficiënte Clinton-campagne: deze riskante belastingtruc zal het tekort op de begroting doen toenemen, met als gevolg hogere inflatie, en economische stagnatie. Om de belastingverlaging te financieren zal bezuinigd moeten worden op de voorzieningen voor ouden van dagen en het ouderdomspensioen. Daarentegen is president Clinton op de goede weg: hij heeft de afgelopen vier jaar 10,5 miljoen nieuwe banen gecreëerd, het begrotingstekort is met 60 procent verminderd en de economische groei is bevredigend.

De kracht van Clinton en Gore is dat zij deze boodschap tot in den treure herhalen, als een soort van hersenspoeling. Nooit spreken zij over een 'belastingverlaging'. Altijd heet het 'een riskante belastingtruc'. Evenals Clinton houdt Gore zich nauwkeurig aan het script van de campagne. De boodschap gaat erin als koek, maar het gevaar is dat de kandidaat overkomt als een geprogrammeerde computer. Dat was bij Gore zeker niet het geval: hij ging heel adequaat en ad rem in op uitspraken van Kemp, zonder ook maar een moment van de hoofdlijnen af te wijken.

Kemp is een onconventionele conservatief, die het opneemt voor de onderklasse in de Amerikaanse samenleving. Het gevolg is dat Kemp vaak 'linkser' uit de hoek komt dan Gore - wat hem, veel meer dan Bob Dole, maakt tot de lieveling van de pers, ondanks zijn weinig efficiënte manier van debatteren. Terwijl Gore gisteren zijn betoog illustreerde met voorbeelden hoe de gewone man beter wordt van Clintons politiek, raakte Kemp keer op keer verstrikt in abstracte betogen.

Respect

Politici kunnen geen goed doen in de Amerikaanse politiek. Als de campagnes negatief zijn roepen de media foei. En als ze het beschaafd houden roepen ze: wat een vervelende voorstelling. Waarom was dit debat zo vervelend en beschaafd? De campagne-adviseurs drukken de kandidaten op het hart dat het grote publiek de negatieve vuilspuiterij zat is. Dat heeft tot gevolg dat de kandidaten met respect over hun tegenstander spreken, terwijl de vuilspuiterij wordt overgelaten aan de tv-reclameboodschappen. Het is een realiteit die in het voordeel van Clinton werkt, gezien zijn enorme voorsprong. Dole en Kemp moeten op een agressieve manier tot de aanval overgaan om iets aan de kloof te doen. Maar hoe pak je je opponent agressief aan zonder gemeen te worden?

Kemp gaf woensdag geen antwoord op die vraag. Mogelijk had hij nog een andere reden om het netjes te houden. Als Dole deze race verliest, is er een goede kans dat Kemp in het jaar 2000 de Republikeinse presidentskdandidaat zal zijn, evenals trouwens vice-president Gore aan de Democratische kant. In het algemeen dragen vice-presidentsdebatten weinig bij tot de uitkomst van de presidents-race. Maar zij kunnen de kandidaat wel een stigma bezorgen. Dat is Bob Dole overkomen, toen hij in 1976 als vice-presidentskandidaat voor president Ford de Democraten besmeurde. Kemp moet de berekening hebben gemaakt dat een agressieve aanpak van Clinton Dole niet kan redden, en zijn eigen politieke toekomst alleen maar kan schaden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden