Reprises blijven ook na afloop gespreksonderwerp

'Hoogtepunten' van Het Nationale Ballet: 15, 16 in het Muziektheater Amsterdam. HNB brengt binnen het Holland Festival een Van Manenprogramma; 18, 20 Muziektheater.

'Squares' (1969) en 'Grosse Fuge' (1971) behoren tot de top-tien van Hans van Manen's werk. 'Squares' omdat het zo'n zuivere formele constructie kent, waarbij de dans in grote samenhang gemaakt is met het bepalende toneelbeeld van de beeldend kunstenaar Bob Bonies. De milde orkestratie (door Debussy en Manuel) van Satie's Gymnopedies 1, 2, 3 geeft deze geometrische dans het benodigde vleugje lyriek mee. Prachtig. Geschikt ook om door jonge dansers te worden uitgevoerd, zoals hier.

Dat laatste gold niet voor 'Grosse Fuge' dat Van Manen oorspronkelijk maakte voor acht NDT-dansers die toen op het hoogtepunt van hun carriere waren. Het ballet is vooral voor de vrouwen pittig door de veeleisende spitzentechiek en door de gevraagde loepzuivere vormen. Daarbij wordt ook een beroep gedaan op hun dynamiek en expressievermogen. Op de viriele uitdaging van de mannen moeten de vrouwen temperamentvol, gepassioneerd, lyrisch of ingetogen antwoorden.

Deze vrouwencast liet technisch flink wat steken vallen, terwijl het ook duidelijk werd dat de nog bleke expressie van jonge dansers dit ballet geen goed doet. De jongens waren ook niet vlekkeloos maar wel beter.

'In en out' is wel een ballet dat aan jonge dansers besteed is, alleen al vanwege de muziek: Laurie Anderson en Nina Hagen. Ook het speelse karakter van dit ballet - Keso Dekker's toneelbeeld bestaat uit drie hoge kasten waarin en -rond de dansers zitten, hangen en klimmen - maakt dat deze dansers hier goed mee uit de voeten konden.

Uitgebalanceerd was dit programma zeker, met balletten die twintig jaar na dato nog zo veel indruk maken dat ze na afloop bij het publiek onderwerp van gesprek blijven.

Boeiend was ook het (reguliere) programma dat Het Nationale Ballet onder de noemer 'Hoogtepunten' bracht. De keuze van balletten was duidelijk niet ingegeven door een thematiek of eenheid van stijl. Want met George Balanchine's klassieke 'Theme and Variations' (1947), met de korte, intrigerende pas de deux 'De Chimaera van L.A.' van Toer van Schayk, met Forsythe's eigentijdse, overweldigend fraaie 'Artifact II' en Ted Brandsens recente choreografische doorbraak 'Four sections' schoot het publiek door vijftig jaar dans heen.

Soliste Nathalie Caris toonde in 'Theme' andermaal haar sterke techniek en zuivere lijnvoering, maar miste toch de flonkering die bij dit showy divertissement hoort. Haar partner Wim Broeckx danste vaak prachtig, maar was vooral bij het draaien behoorlijk geremd. Opvallend door haar charmante uitstraling was Esther Prozman terwijl Marieke Simons opnieuw de aandacht trok door haar technisch sterke en zeer levendige uitvoering.

Clint Farha en Caroline Sayo Iura vertolkten Van Schayk's pas de deux (uit zijn avondvullende stuk 'Het mythische voorwendsel') met zoveel overgave en stijl dat de maker na afloop een diepe zucht van geluk zal hebben geslaakt. Dat was ook de reactie van het publiek.

Een ander paar dat meer dan fantastisch danste, werd gevormd door Jeanette Vondersaar met Pierre Paradis, een van de twee paren die in Forsythes' 'Artifact II' temidden van het 'levende decor' van 28 unisono bewegende dansers hun risicovolle bewegingen maken. Zij gaan de uitdaging aan, dansen 'over the top' en spelen met de materie wat inherent is aan Forsyhte's stijl. Bij Coleen Davis wil dat maar niet lukken, zij blijft veel te netjes, terwijl Allan Land als een verloren prins in een hem volslagen vreemde wereld ronddoolt.

Een testcase voor Ted Brandsen was het dat na 'Artifact' zijn 'Four sections' werd geplaatst, te meer daar deze jonge choreograaf schatplichtig lijkt aan Forsythe. Zijn stuk bleef meer dan overeind, mede doordat het door de twaalf paren uitermate bruisend werd gedanst. Fraai slot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden