Reportage / Rustzoekers kappen erop los

Golfbanen, paardenbakken, tennisbanen: aan de randen van de Veluwe worden door 'nieuwe' bewoners vaak hele hectares bos weggekapt, zonder toestemming. De nieuwe rijken trekken zich weinig aan van de geldende regels.

APELDOORN - Geroutineerd steekt provinciaal ambtenaar Gert Pannekoek zijn digitale camera tussen de spijlen van een houten hekwerk. Achter de omheining van het privé-terrein, vlakbij Apeldoorn, ligt een flinke golfbaan. De vlag met '3' prijkt in de hole. ,,Dat is niet de afspraak'', zegt Pannekoek, die namens de provincie Gelderland toezicht houdt op de Boswet. ,,De eigenaar heeft 8000 vierkante meter gekapt om die baan aan te leggen. Wisten we niets van. Er zijn afspraken gemaakt over herstel. Zo mag hij nog maar een keer per jaar, in de herfst, maaien.''

Maar het lijkt erop dat de grasmaaier nog niet zo lang geleden uit de schuur is geweest. ,,Dat wordt morgen weer bellen.'' Dergelijke voorvallen slokken veel van Pannekoeks tijd op. De randen van de Veluwe worden in rap tempo bevolkt door rustzoekende nieuwe rijken, vaak 'uit het westen'. Onder het motto 'er staan hier bomen genoeg', kapt een hardnekkig deel er lustig op los. ,,Het is hun grond en daar kunnen ze mee doen wat ze willen, vinden ze.''

Een middagje rondtoeren met Pannekoek, in het kader van een landelijke handhavingsestafette, levert een onthutsende aaneenschakeling van natuurmishandeling op. Terreinen waar mensen voorheen onder bomen kampeerden, zijn volgeplempt met chalets. Geen boom of struik meer te bekennen, zodat er nóg een huisje op kan. ,,Wie bos wil, steekt de weg maar over. Dat is de houding van die projectjongens.''

Nieuwe bewoners met geld en te veel ambitieuze plannen leggen paardenweides aan, zonder overleg. Pannekoek wijst naar een huis waar een compleet voetbalveld bomen is gerooid, voor een tuin, zwembad of de 'paardjes'. ,,Ze doen het gewoon, op goed geluk. Als je aan de oorspronkelijke bevolking een boete uitdeelt, dan gaat dat als een lopend vuurtje. Maar de nieuwkomers laten zich niet de les lezen door zo'n 'ambtenaartje'. Ze zijn geen tegenspraak gewend.''

Met de Boswet in de hand handhaaft Pannekoek. De wet heeft tot doel het Nederlandse bosareaal in stand te houden. Wie wil kappen in een bos van meer dan 10 are, moet dat melden. Kan het, dan mag het, maar alleen met een daaropvolgende herplantverplichting. In Gelderland doen jaarlijks zo'n 300 boseigenaren het op deze wijze.

Wie de wet overtreedt, kan rekenen op een boete die begint bij 1150 euro, maar flink kan oplopen. Ook moet de schade binnen drie jaar hersteld zijn. Maar vaak lachen de nieuwelingen om dergelijke boetes. ,,En sommigen proberen het herstel zo lang mogelijk te rekken, tot de rechter eraan te pas moet komen.''

Hardnekkige overtreders hebben een houding van de opgestoken middelvinger. Een vergunning voor de kap van drie bomen, en er vervolgens zestig weghalen. Of ze doen alsof ze gek zijn. ,,Laatst was ik ergens waar, ondanks een herplantplicht, complete stukken bosgrond in cultuur waren gebracht. 'Dat gras? Nee hoor, dat hebben wij niet gezaaid', zeggen ze dan. Terwijl het zaad er nog bovenop lag. Of mensen beweren dat er nooit bos heeft gestaan.'' In die gevallen pakt Pannekoek zijn laptop met recente luchtfoto's. ,,Als je dan een foto laat zien waaruit het tegendeel blijkt, zijn ze snel stil.'' Niet zelden worden ze vervolgens woedend en jagen ze vloekend de ambtenaar van het erf.

Pannekoek handelt veel op basis van klachten, aangeleverd door andere toezichthouders of omwonenden. De illegale vellingen zijn in drie jaar ruim verdubbeld, naar 34. En dat is vermoedelijk het topje, aangezien maar drie handhavers heel Gelderland controleren. ,,Een heterdaadje zit er meestal niet in.'' Pannekoek heeft het gebied tussen Nijkerk, Scherpenzeel, Hattem en Brummen onder zijn hoede. ,,Hopelijk gaat er een preventieve werking van uit.'' Uit de stevige stijging van het aantal illegale vellingen blijkt dat niet, en dat baart zorgen. ,,De druk op bos is groot. Uiteindelijk herplant iedereen wel, maar de bodem is dan vaak al in cultuur gebracht en het oorspronkelijke ecosysteem verdwenen. En dat terwijl we per Nederlander maar 225 vierkante meter bos hebben. In België is dat 600.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden