Renteverlaging in Europa nabij

(Trouw)

Nu de economische groei in de EU stokt, staan de ECB en de Bank of England op het punt de rente te verlagen. Maar helpt dat eigenlijk wel?

Tijdens de vergadering van de Europese ministers van financiën zal nog wel gemopperd worden over het rentebeleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Weliswaar werd te midden van de financiële chaos in de afgelopen weken de rente met een half procentpunt verlaagd, maar tot die tijd hield de ECB zich doof voor oproepen uit de politiek om lenen in de eurozone goedkoper te maken. Bovendien werd de verlaging alleen doorgevoerd omdat zij onderdeel was van een wereldwijde gecoördineerde actie, waaraan de Amerikanen en de Britten ook meededen.

In juli van dit jaar werd de rente zelfs nog met een kwart procentpunt verhoogd, vanwege een snel oplopende inflatie. Maar het besluit leek ook half bedoeld om duidelijk te maken dat de ECB haar eigen koers vaart, en daarbij slechts let op de enige doelstelling: het in toom houden van de inflatie.

Nu de grondstoffenprijzen sinds de zomer fors gedaald zijn en de inflatieverwachting weer in de buurt van de doelinflatie van twee procent komt, is er ruimte voor verdere verlaging van de rente.

Morgen neemt zowel de ECB als de Engelse centrale bank een besluit over de rente. Analisten rekenen op een forse verlaging van een half procentpunt, maar hopen op een nog steviger ingreep. Een verlaging van de rente betekent dat geld lenen goedkoper wordt, en sparen wordt ontmoedigd. Dat zou de vertragende Europese economie een impuls moeten geven, maar werkt het ook?

De problemen in deze financiële crisis concentreren zich bij het bankwezen, die als doorgeefluik fungeert voor een renteverlaging van de centrale bank. Consumenten en bedrijven lenen immers niet bij de ECB, maar bij nationale banken, die op hun beurt weer een deel van hun geld bij de centrale banken lenen. Het idee is dat als lenen voor de nationale banken goedkoper wordt, zij dit voordeeltje doorberekenen aan hun klanten.

Het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Fed, heeft sinds september vorig jaar een agressieve campagne van renteverlagingen gevoerd. Het belangrijkste tarief ging van 5,25 procent in september 2007 tot 1 procent nu, om te voorkomen dat de Amerikaanse economie in een recessie zou belanden.

Maar voor de consument en het bedrijfsleven is er in de VS niet zo veel veranderd. De Fed zag zich genoodzaakt zelf de kortlopende schulden van bedrijven op te kopen omdat banken het risico niet aandurven, ook al zijn de marges voor hen in het afgelopen jaar fors toegenomen. Consumenten zagen de hypotheekrente juist stijgen, en banken zijn huiverig nieuwe hypotheken te verstrekken.

Het voorbeeld van de VS geeft aan dat zolang de banken hun zaakjes niet op orde hebben, renteverlagingen maar weinig effect sorteren. Gisteren nog werd bekend dat 95 procent van de banken in de VS de afgelopen drie maanden de voorwaarden voor leningen verder hebben aangescherpt. In Europa stortten banken een recordbedrag aan geld bij de ECB – opnieuw een teken dat het vertrouwen nog niet terug is en banken weinig geneigd zijn geld uit te lenen.

In een situatie van een stagnerende economie en teruglopende inflatie ligt het voor de hand dat de ECB en de Engelse centrale bank de rente morgen verlagen. Dan is het daarna hopen dat (een deel van) het beoogde effect wordt bereikt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden