Remonstranten vieren naakt geloof

Jubilerende remonstranten peinsden zaterdagmiddag in Utrecht over de vraag ‘Wat bezielt ons in Godsnaam?’. „Wij kennen Mahler en Mozart beter dan de Bijbel.”

Het is een driedubbel feest voor de remonstrantse gemeente Utrecht: die bestaat dit jaar 375 jaar, vindt 50 jaar onderdak in de Geertekerk die 750 jaar oud is. Onder het groene houten gewelf van die kerk luisteren ruim vierhonderd aanwezigen naar de Limburgse verhalenverteller Jac Vroemen die het feestprogramma opluistert. „Jullie remonstranten hebben een sterk format”, zegt hij. „Als je openheid en tolerantie hoog in het vaandel hebt en tegelijk kunt vasthouden aan traditie, dan houd je het lang vol.”

Dat mag zo zijn, zegt Frans Fockema Andreae, hoofdredacteur van het remonstrantse maandblad adRem, maar feit is dat er in Nederland steeds minder naar de kerk wordt gegaan. Wat bezielt het kleine remonstrantse kerkgenootschap (zie inzet) dan ‘in Godsnaam’? „Wat wij geloven wordt waargemaakt in het zingen, vieren, en bidden”, antwoordt theologe en filosofe Desiree Berendsen, ’kerkelijk-cultureel werker’ in de Utrechtse Domkerk. „Zo creëren we een wereld van rechtvaardigheid. Dáár moeten we voor staan.”

„Wij kennen de kracht van het woord”, zegt Berendsen. „Dat móet uitmaken. We zouden aandachtiger moeten zijn. En preciezer in ons protest tegen onrecht en slordigheid die mensenlevens kost.”

„Mij bezielt de vraag hoe we Mozes en business kunnen verenigen”, voegt Diederik van Rossum eraan toe. Hij is psycholoog en directeur van het Instituut voor Psychosynthese, waar men zich bezighoudt met ’een vorm van psychologie die zich richt op de integratie (synthese) van verschillende psychische functies met als doel het realiseren van een gezond individu’. Volgens Van Rossum is de ziel ’de ruimte tussen God en mens, de liefdevolle moedgevende verbinding met het leven’ en ‘die onbeschrijfelijke factor die de mens zijn plaats in de evolutie doet beseffen’. En wij hedendaagse mensen lijken onze ziel kwijt te zijn, want tegenwoordig zijn de bankgebouwen hoger dan de kerken, en lijkt de materiële wereld de geestelijke te overstijgen. Daarom, vindt Van Rossum, is het tijd ons te richten op een ‘een nieuwe menselijkheid, gebaseerd op broederschap en zusterschap’. „Dat heeft alles, ja uitsluitend, met God te maken.”

Volgens Heine Siebrand, remonstrants predikant te Utrecht, is ’ziel’ zoveel als ’de samenhang van alles in je leven’, „zoals spullen hun samenhang verliezen als de eigenaar overlijdt.”

Remonstranten, zegt Siebrand, zijn eigenlijk ‘de nudisten van de kerk’. „Wij hebben een naakte geloofshouding. Alles is openbaar, alles is bespreekbaar, geen vraag is taboe.”

Waarop de predikant een paar volgens hem ‘fascinerende kenmerken’ van de remonstranten geeft: „Wij zullen nooit een christelijke school oprichten. Wij kennen Mahler en Mozart misschien wel beter dan de Bijbel. Wij nemen wel eens een kwartaalabonnement op Trouw, lezen dan prachtige verhalen over religie, maar vinden die krant uiteindelijk toch te kerks en kiezen daarom voor NRC Handelsblad.” Gegniffel van herkenning in de zaal.

Maar, vervolgt Siebrand, mag het allemaal met wat minder ernst? „Het is nu heel veel ’Schepper & Co’, het mag best meer ’De wereld draait door’.”

Wat volgens Siebrand de remonstranten bezielt: „Niet de vraag of God bestaat, doet er toe, maar de vraag of God er toe doet.”

In de zaal schuiven sommigen ongemakkelijk heen en weer op hun stoel. De bijdragen van Berendsen, Van Rossum en Siebrand zijn beslist diepzinnig, maar ook abstract. Iemand op de voorste rij roept uit: „Zeg nou eens iets waar ik wat aan héb.”

„Ik weet niet of u hier iets aan hebt”, zegt Diederik van Rossum, „maar als u het niet meer zo ziet zitten, weet dan dat er vlak in de buurt altijd troost te vinden is.” Heine Siebrand: „Wij zijn altijd zo met onszelf bezig. Laten we ons meer op de ander richten.”

Een oudere bezoekster neemt het woord. „Een betere vraag voor dit debat vind ik: ‘Wíe bezielt ons?’”, zegt ze. „Mensen hebben mensen nodig. Wie dat niet beseft, leeft zielloos.” Instemmend applaus klinkt op in de zaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden