Remco gaat nooit dood

Meeslepend melancholieke gedichten over 'het cement van zijn leven'

86 of niet, Remco Campert is als dichter de afgelopen jaren flink productief. Nauwelijks een jaar nadat 'Licht van mijn leven' verscheen, werd begin deze maand 'Verloop van jaren' gepresenteerd - vrijwel gelijk met de uitreiking van de Prijs der Nederlandse Letteren, die Campert voor zijn hele oeuvre ontving.

De veertig gedichten in deze bundel mogen dan bescheiden 'poëtische notities' heten, ze brengen een heel leven samen. Of vooral de gevoelens, de sferen die de oude gebeurtenissen omringen.

Dat 'cement van zijn leven', zoals hij het noemt, wrikt hij tastend en evengoed trefzeker los. Hij duikt diep het geheugen in en stuit daar op oude herinneringen. Aan zijn moeder, de actrice Joekie Broedelet, en hoe wandelend aan haar hand als vijfjarig jongetje misschien wel zijn eerste dichtregel ontstond. In dromen is daar ineens weer zijn vader, de in de oorlog gestorven dichter Jan Campert.

Met die Campert zo eigen ogenschijnlijke nonchalance - 'Ik sprong maar wat met mijn leven om' - weet hij een meeslepend gevoel van melancholie op te roepen. Evenals schuldgevoelens over een ooit in de steek gelaten geliefde, hij zwelgt er in een van de notities zo'n beetje in. Gevoelens die hij overigens met een even typerende, minieme beweging, ook graag relativeert. Met hulp van alter ego 'Walter', die in 'Verloop van jaren' vaker wordt ingezet, en dat oude gedrag droogjes van commentaar voorziet:

Ik was de schaamte voorbij denkt Walter

schaamte die hij nu pas voelt

wel een beetje laat

Wie zo oud is dat hij niet meer in jaren, maar in minuten rekent, heeft ook veel verloren. Campert is inmiddels de laatst overgebleven Vijftiger. Hij voelt zich verlaten en het 'ijzig verdriet' over het gemis van oude vrienden is in korte zinnetjes te voelen: 'waar zijn de vrienden / waar is Hugues waar Hugo? / ze gingen me voor / het graf in'.

De dood mag alomtegenwoordig zijn, in dat almaar groter wordende verleden omhelst de dichter nog altijd het heden. Is er de liefde. En zijn daar nog altijd, wat hij zo mooi noemt, de reddende 'warme handen' van de poëzie.

Waar 'm het aanstekelijke van Camperts poëzie nu precies in zit, dat blijft het geheim van de dichter. En al is het na een zo krachtige, een leven omspannende bundel onmogelijk voor te stellen, zeker is wel dat ook hij ooit zijn laatste gedicht zal schrijven.

De laatste notitie van 'Verloop van jaren' lijkt daar alvast een oefening in: 'Wat zal ik zien / mijn laatste ogenblik op aarde? / Het gezicht van mijn geliefde?' Of zou de door alter ego Walter geparafraseerde voorspelling van Lucebert toch uitkomen: 'remco gaat nooit dood'?

Tegelijk met Verloop van jaren verscheen ook een aan Campert gewijd themanummer van het literaire tijdschrift De Parelduiker. Met aandacht voor uiteenlopende aspecten van Camperts werk, en artikelen die als achtergrond kunnen dienen bij sommige gedichten uit de bundel.

De Parelduiker. Remco Campert.

Bas Lubberhuizen; 192 blz. euro 19,99

Remco Campert: Verloop van jaren

De Bezige Bij; 46 blz. euro 19,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden