Rembrandt / 'Beste schilder ter wereld' als stiefkind behandeld

LEIDEN - Uiteindelijk viel de verjaarsvisite voor Rembrandt nog best mee. Maar liefst 25 gasten dromden gisteren om middernacht rond zijn borstbeeld in Leiden samen en klokten een jonge borrel weg op zijn 397ste geboortedag: ,,Nou Rem, daar ga je!''

Een jaar geleden waren ze nog maar met z'n achten om Leidens grootste zoon geluk te wensen en met een lauwerkrans te behangen. Initiatiefnemer Ben Walenkamp had deze keer op tachtig nachtbrakers gehoopt, maar hij weet ook dat Rembrandt in zijn geboortestad nu eenmaal als een stiefkind wordt behandeld.

De 'beste schilder ter wereld' is op 15 juli 1603 in de Wedde steeg geboren en heeft zich tot zijn 26ste aan de boorden van de Oude Rijn in de penseelkunst bekwaamd. En daar is -wat Leiden betreft- bijna alles mee gezegd. In een weinig opwindende nieuwbouwwijkje bij de steeg hangt een muursteen met het opschrift dat Rembrandt daar het levenslicht zag. Van zijn geboortegrond is niets meer te herkennen, afgezien van het klotsende Galgewater dat vroeger vlak langs zijn huis naar het executieterrein buiten de stad spoelde. Bij molen De Put wordt vaak vermeld dat Rembrandts opoe 'ongeveer op die plek' ook een molen bezat, maar dat heeft de schilder zelf niet meegemaakt.

Van de molen van zijn ouders is geen spaandertje heel gebleven. Harmen en Neeltje van Rijn zijn in de Leidse Pieterskerk begraven -volgens de boeken 'vóór de preekstoel'- maar onder welke van de kale zerken ze gelegen hebben, is niet bekend. De Latijnse School, waar Rembrandt vanaf zijn tiende lessen volgde en zijn talent voor het eerst door zijn tekenleraar werd aangeboord, pronkt nog wel als een prachtig monument. Verder heeft het stedelijk museum De Lakenhal welgeteld twee schilderijen van hem.

Het idee om Rembrandts 400ste geboortedag in 2006 ook in Leiden groots te herdenken, is minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Begin dit jaar riep cultuurwethouder A. Pechtold (D66) nog dat Leiden te klein was voor zo'n grote kunstenaar en waarschuwden anderen dat Rembrandt-promotie zou ontaarden in een Manneke Pis-effect. Het CDA keerde zich tegen een gemeentelijke subsidie onder het motto: laat Amsterdam maar een feest voor Rembrandt bouwen.

Het bevestigt nog eens dat Leiden nooit echte interesse voor de schilder heeft getoond. Er heeft aan de Weddesteeg tot het begin van de 19de eeuw 'een replica' gestaan, maar het is zeer de vraag of dat ook een replica van het geboortehuis was. Plannen voor een soort Rembrandtkwartier kwamen nooit van de grond. De meeste objecten in een Rembrandtwandelroute zijn er in het verleden met de haren bijgesleept.

Toch besloot de raad onlangs 1,3 miljoen euro voor het jubileumjaar in 2006 uit te trekken en presenteerde wethouder A. Geertsema (economische zaken en toerisme) gisteren bij wijze van verjaarscadeautje het raamwerk van plannen rond het thema 'In Leiden zag Rembrandt het licht': een bezoekerscentrum, een wandelroute, een opknapbeurt voor het Weddesteegplein, een klaslokaal in de Latijnse School. Er zijn exposities in voorbereiding, naast theater- en muziekuitvoeringen, mogelijk een Rembrandtmusical en een symposium over 'licht'. Maar het mag van Geertsema allemaal nog veel gekker. Ondernemers krijgen de vrije hand om in te haken op het thema, want er is toch geen betere figuur 'om de stad in te vermarkten' dan Rembrandt. Het wordt een feest met kwaliteit, belooft hij, al is hij niet vies van 'een zekere ver-Disneysering'. Nee, er komt géén replica van het geboortehuis: ,,Aan kitsch geen behoefte''.

Het zal Ben Walenkamp, de man van de krans voor Rembrandt, benieuwen. ,,Voor cultuur kan er in Leiden nooit een dubbeltje af. Ik hoop niet dat het een oudbakken gedoe wordt. Als ze maar niet in ouwe kledij gaan lopen of stickers laten maken om op lantaarnpalen te plakken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden