Relletje

Het is niet mijn bedoeling op deze plek een feuilleton te beginnen over het oorlogsverleden van de SGP, maar de kwestie leeft wel sinds ik er vorige week over schreef. Dat rabbijn Lody van de Kamp de huidige anti-islam-opstelling van de SGP vergeleek met de anti-Joodse opstelling van partij-oprichter ds. Kersten, en dat ik die vergelijking omarmde, werd niet door iedereen op prijs gesteld. "Trouw is altijd goed voor het neerbuigend aanwakkeren van een relletje in orthodox-gereformeerde kring," schreef Bart Jan Spruyt in het Nederlands Dagblad.


Maar stel dat de leider van de sociaal-democraten of liberalen zich voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog tegen de Joden had gericht en lijdzaamheid had gepredikt jegens de nazi's, en het portret van die leider sierde de fractiekamer van PvdA of VVD, zou dat dan ook geen relletje waard zijn? Meer dan dat, wat mij betreft. En ik zie niet waarom dat voor de SGP en Kersten niet zou gelden.


Maar blijkbaar is de partij er niet aan toe de eigen geschiedenis onder ogen te zien, wat precies de reden is waarom ik vorige week bepleitte dat de SGP daar onafhankelijk onderzoek naar zou laten doen. Spruyt vindt dat overbodig, omdat er al een dissertatie over dit onderwerp is verschenen van historicus en SGP-raadslid Ewalt Bosma. Door hiervan geen melding te maken, gaf ik volgens Spruyt blijk van 'schuldige onwetendheid'. Een fraai geformuleerde aanklacht. Maar ik ontken. Een dissertatie is iets anders dan een onafhankelijk, door de partij zelf gewild onderzoek.


Bosma zelf reageerde in het Reformatorisch Dagblad, verzuchtend dat 'door ontzuiling en ontkerkelijking de Tien Geboden gezag hebben ingeboet', waardoor 'de omgang met het eigen (beladen) verleden het nieuwe moreel ijkpunt' is geworden. Toch roerde hij wel het cruciale punt aan: de SGP is een theocratische partij. In dat opzicht, erkent Bosma, waart de geest van Kersten inderdaad nog rond. De SGP blijft 'de neutrale staatsidee' verwerpen.


Wat dat betekent, werd vorig jaar geïllustreerd in Schoonhoven, waar de SGP zich in de gemeenteraad verzette tegen de bouw van een moskee omdat men daar de verkeerde God aanbidt. "Wij bedrijven politiek gebaseerd op de Bijbel. En volgens het eerste gebod in de Bijbel zult gij geen andere goden voor Zijn aangezicht hebben," verklaarde raadslid Eric Koelewijn. Hij sprak daarmee geheel in lijn met het SGP-beginselprogamma, dat van de overheid verlangt dat die 'alle afgoderij en valse godsdienst weert en uitroeit'.


Dat zijn straffe bewoordingen (oorspronkelijk stammend uit 1561), waar de partij zich gelukkig niet al te letterlijk aan houdt, zo fundamentalistisch zijn de staatkundig-gereformeerden nou ook weer niet. Maar ik ben zo vrij in dit denken toch de wortel van het probleem te zien. Het antisemitisme van Kersten was er de meest akelige manifestatie van, maar het zat altijd al in de opstelling van de SGP tegen het katholicisme en het klinkt nu weer door in haar houding tegen de islam: 'Eigen geloof eerst'. Erg democratisch is dat niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden