Rellen houden huurlingen voorlopig uit Bougainville

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De politieke crisis op Papoea Nieuw-Guinea lijkt bezworen na de toezegging van premier Chan om de inzet van huurlingen op het eiland Bougainville te “heroverwegen”. De afgelopen dagen haalde de regering zich de woede van leger en bevolking op de hals met de aankondiging dat ze overwoog huurlingen naar het opstandige eiland te sturen.

De broeierige sfeer die al enkele dagen in de hoofdstad Port Moresby hing, kwam gisteren tot uitbarsting. Ruim tweeduizend demonstranten dromden samen rond de militaire basis om te protesteren tegen het besluit van de regering om miljoenen dollars te betalen aan Zuid-Afrikaanse huurlingen. Zij zouden het leger van Papoea Nieuw-Guinea moeten versterken bij het neerslaan van de opstand op het eiland Bougainville.

Het protest in de hoofdstad liep uit de hand toen tientallen demonstranten nabijgelegen winkels plunderden. Anderen gooiden met stenen naar de politie, die traangasgranaten afvuurde op de menigte. Er zijn geen berichten van gewonden.

Het oproer was de eerste publieke steunbetuiging aan Jerry Singirok, de legerbevelhebber van Papoea Nieuw-Guinea. Hij kreeg eind vorige week zijn ontslag omdat hij naar aanleiding van de huurlingen-kwestie het aftreden van premier Julius Chan had geeist. Chan kreeg van de bevelhebber 48 uur de tijd om af te treden, samen met de vice-premier en de minister van defensie. Het hoofd van de strijdkrachten riep de bevolking op hen tot opstappen te dwingen, toen Chan verklaarde niet aan aftreden te denken.

Singirok ontkende dat hij aanstuurt op een militaire staatsgreep: “Er is geen sprake van een coup. Ik geloof in democratie, dat het land door en voor de mensen moet worden bestuurd.” De opperbevelhebber beschouwt de inzet van buitenlandse huurlingen als een teken van wantrouwen ten aanzien van zijn troepen.

De crisis kan verstrekkende gevolgen krijgen voor de voormalige Britse en later Australische kolonie met nu ruim vier miljoen inwoners. De Wereldbank en andere internationale instellingen dreigen naar aanleiding van de huurlingenkwestie hun financiële steun aan Papoea Nieuw-Guinea te bevriezen. Ook Australië, de grootste geldschieter van het land, dreigt de geldkraan dicht te draaien.

Bougainville, een eilandje negenhonderd kilometer ten oosten van het moederland, is klein van oppervlak maar voor Papoea Nieuw-Guinea van groot economisch belang. Het eiland dankt zijn bijnaam 'kopereiland' aan de Panguna-mijn, een van de grootste kopermijnen ter wereld. De opbrengst van de inmiddels gesloten mijn dekte indertijd twintig procent van de begroting van Papoea Nieuw-Guinea. Bougainville zelf kreeg niets terug voor die substantiële bijdrage.

De frustraties van de bevolking deden het oude politieke ideaal van een onafhankelijk Bougainville herleven. De opstandelingen van het Revolutionaire leger van Bougainville (BRA) vechten daarom sinds 1988 voor een eigen staat. Twee jaar later riep het eiland eenzijdig zijn onafhankelijkheid uit.

Volgens een rapport uit 1994 van katholieke bisschoppen uit Papoea Nieuw-Guinea richt het regeringsleger regelmatig “gruwelijke slachtingen” aan onder de opstandige bevolking. In de oorlog zijn minstens duizend mensen omgekomen. Nog eens zoveel slachtoffers zijn gevallen als gevolg van de economische blokkade die de regering van Papoea Nieuw-Guinea heeft ingesteld. Hierdoor is er op het eiland een nijpend tekort aan voedsel en medicijnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden