Relikaartspel ’gaat van denkfout uit’

Medewerkers van de thuiszorg hoeven niet per se kennis van de religieuze achtergrond van hun cliënten te hebben, stelt medisch-ethicus Linus Vanlaere. „Veel belangrijker is het dat ze hun eigen overtuigingen kennen.”

Met een kaartspel kunnen medewerkers van de thuiszorg op speelse wijze meer kennis opdoen van de religieuze achtergrond van hun cliënten, berichtte Trouw vorige week. Uit onderzoek was namelijk gebleken dat ’zorgprofessionals’ merken dat religie belangrijk is in het leven van hun cliënten, maar dat ze te weinig kennis hebben om daar mee om te gaan. Stichting Geloofsovertuiging en Levensbeschouwing en de Utrechtse thuiszorgorganisatie Aveant hopen dat een kaartspel met uitleg over verschillende levensbeschouwingen daarin verandering zal brengen.

„Van zo’n kaartspel gaat mijn mijn zorgethisch hart niet echt sneller slaan”, zegt Linus Vanlaere, medisch-ethicus aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Volgens Vanlaere ligt aan het kaartspel een denkfout ten grondslag. Het spel zou namelijk niet over de levensbeschouwing van de cliënten van de thuiszorg moeten gaan, maar om de eigen overtuigingen van degenen die zorg verlenen. „Naar mijn visie is een zorgzame professional iemand die in de zorg die hij of zij verleent aandacht heeft voor de persoonlijke omstandigheden van de cliënt, waaronder levensbeschouwing. Zo’n houding van aandachtigheid is noodzakelijk om goede zorg te kunnen verlenen.”

Maar, zegt Vanlaere, aandacht voor de levensbeschouwing van de cliënt is iets anders dan daar kennis over bezitten. „Dat hoeft voor mij eigenlijk niet”, zegt hij. „Het gaat hier om zorgprofessionals, niet om pastores.”

Hun expertise moet volgens Vanlaere vooral gericht zijn op zorg, en daarmee volgens hem ook op communicatie. Dat betekent: levensbeschouwelijke zaken ter sprake brengen waar dat nodig is om goede zorg te kunnen verlenen.

Van groter belang vindt Vanlaere ’kennis over de eigen levensbeschouwelijke achtergrond en verworteling’. „Theoloog Harry Kuitert schreef bijvoorbeeld over euthanasie dat je ongeschikt bent om hulp te verlenen wanneer je niet goed weet hoe je daar zelf over denkt.”

Daarom, zegt Vanlaere, zouden zorgwerkers moeten weten hoe zij denken over bijvoorbeeld ’de dood’ en ’leven na de dood’. „Dat is cruciaal in de zorg voor zieken of ouderen, waar je de dood als gespreksonderwerp niet kunt vermijden. Er wordt dan zeker gevraagd naar de eigen houding van de verpleegkundige – die wordt bepaald door zijn of haar levensbeschouwelijke invalshoek.”

Volgens Vanlaere zijn veel te weinig zorgmedewerkers zich bewust van hun eigen levensbeschouwing, of zelfs van hun eigen denken over ’cruciale zaken’ als dood en leven. „Kortom, kennis hierover is een noodzaak.”

Vanlaere: „Zolang het kaartspel de zorgwerker niet beter in staat stelt over levensbeschouwing te praten, en geen inzicht geeft in de eigen levensbeschouwelijke wortels, draagt het weinig bij.”

Adri Verweij, voorzitter van de Stichting Geloofsovertuiging en Levensbeschouwing die het kaartspel ontwikkelde, schrikt niet van de kritiek van Vanlaere. „Hij heeft volkomen gelijk. Maar onze stichting heeft eerder al brochures uitgegeven om zorgverleners inzicht te geven in hun eigen opvattingen.”

Verder verwacht Verweij dat mensen die het kaartspel spelen vanzelf ook wel aan het denken worden gezet over wat zijzelf vinden.

Verweij is evenmin ontdaan door de kritiek van de ’nietsisten’, die óók in het spel hadden willen voorkomen. Immers, atheïsme is ook een levensbeschouwing met zijn eigen kenmerken: euthanasie wordt verwelkomd, en geestelijken wordt geen gezag toegekend.

Verweij: „Het spel suggereert nergens dat mensen zonder geloof nergens in geloven.”

Misschien, zegt hij, valt er voor gepikeerde atheïsten wel een nieuw spel te ontwikkelen. „Een variant op ’Mens erger je niet!’. Of misschien een leeg doosje?”

Het relikaartspel voor de thuiszorg is voor euro7,50 te bestellen bij de Stichting Geloofsovertuiging en Levensbeschouwing: Postbus 100, 3980 CC Bunnik; stgolb@planet.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden