Religieuze teksten en het gendervraagstuk - een goed huwelijk wil 't maar niet worden

De Kerk van Engeland, beter bekend als de anglicaanse kerk, zet een historische stap. Mogelijk nog dit jaar krijgt de kerk vrouwelijke bisschoppen. De synode, het wetgevende orgaan van de kerk, keurde dinsdag een voorstel goed om de Britse wet zo te wijzigen dat vrouwen bisschop kunnen worden. De kerk is de staatskerk van Engeland en wordt officieel geleid door de Britse koningin Elizabeth II.

In november 2012 werd een vergelijkbaar voorstel voor vrouwelijke bisschoppen op de synode nog met slechts zes stemmen verschil verworpen.

De afgelopen jaren heeft de anglicaanse kerk een voorzichtige progressie doorgemaakt. In 1993 verraste de kerk Groot-Brittannië door het priesterambt open te stellen voor vrouwen. In 2010 waren er voor het eerst meer vrouwelijke dan mannelijke anglicaanse priesters. Ook gaan er meer stemmen op om homoseksuele priesters te benoemen en een vorm van anglicaans homohuwelijk in te stellen.

Op de dag van het synodebesluit gebeurde er iets opmerkelijks, meldt het internationale katholieke weekblad The Tablet. De afgevaardigden begonnen hun beraadslagingen met de tekst uit het 'Book of Common Prayer' (het handboek voor de liturgie die in de kerkdiensten van de anglicaanse kerk wordt gebruikt) die volgens het leesrooster aan de beurt was. Het was een passage uit 1 Timoteüs: 'Een vrouw dient zich gehoorzaam en bescheiden te laten onderwijzen; ik sta haar dus niet toe dat ze zelf onderwijst of gezag over mannen heeft; ze moet bescheiden zijn.' Daar werd menig wenkbrauw om gefronst.

Tja, religieuze teksten en het gendervraagstuk - een goed huwelijk wil het maar niet worden.

Bij de totstandkoming van het Nieuwe Liedboek voor de Nederlandse protestantse kerken was er een 'klankbordgroep gender' ingesteld. Die lette erop dat zowel mannen als vrouwen zich in de liedteksten zouden kunnen herkennen, en dat de taal van de liederen 'inclusief' zou zijn voor rijk en arm, jong en oud, homo en hetero.

"Dat opname van veel psalmen en gezangen uit het oude liedboek een hoog Heer-gehalte zou betekenen, was ons duidelijk", schrijft Akke van der Kooi in de Nieuwsbrief van de oecumenische vrouwensynode, een platform voor feministische christenen.

Van der Kooi is universitair docent dogmatiek en was lid van de klankbordgroep die het Nieuwe Liedboek inspecteerde op gendergelijkheid. "Wij waren niet voor het 'infrommelen' van vrouwelijke terminologie", schrijft ze. Wel hebben de negen leden (7 vrouwen, 2 mannen) van de klankbordgroep de redactie van het Liedboek gevraagd "om aandacht voor de beeldvorming rond God en mensen in de teksten, om zo stereotypen als bijvoorbeeld voedster voor vrouw en beschermer voor man tegen te gaan".

Hebben die adviezen veel uitgehaald? Van der Kooi: "Onze indruk is dat maar een heel klein deel van onze suggesties is gehonoreerd. De andere zullen ongetwijfeld over dertig jaar bij een volgend liedboek alsnog worden overgenomen."

De meningen over het Nieuwe Liedboek blijven ondertussen verdeeld. In Diakonia (vakblad voor protestantse diakenen) somt predikant Coen Wessel tevreden een lijstje op dat duidt op de diverse herkomst van liederen in de bundel: ze komen uit Ghana, Peru, Jamaica, Kameroen en Brazilië.

Maar in het protestantse opiniërend magazine Woord & Dienst is historicus en predikant Dick Wursten dan weer uiterst kritisch. Vooral de hertalingen van oude liederen ('banale toon') hekelt hij. Wursten: "Ondanks de enorme verscheidenheid aan muziekstijlen en teksten is het Liedboek eentoniger dan het lijkt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden