'Religieuze rituelen bieden steun'

APELDOORN (ANP) - Van heinde en verre trokken mensen de afgelopen week naar de plek des onheils in Apeldoorn om te rouwen, te bezinnen en te herdenken. Een bloemenzee getuigt van de massale toestroom. En nog steeds komen mensen naar Apeldoorn. De gemeente verwacht vrijdagavond duizenden bezoekers op het Marktplein die de herdenkingsdienst op videoschermen zullen volgen.

De Grote Kerk is in die afgelopen week de bezinningsplek gebleken. Daar branden mensen een kaarsje, zitten ze even stil in een kerkbankje en wordt het gedachtenisboek getekend. ,,Het overgrote deel van die stroom dagelijkse bezoekers is niet-kerkelijk'', zegt Jan Bos van de Grote Kerk. Niet-kerkelijken die massaal de kerk ingaan om te rouwen, is dat een opmerkelijk fenomeen?

,,Dat mensen massaal bloemen neerleggen, zien we ook bij andere rampen'', legt religiewetenschapper Thomas Quartier van de Radboud Universiteit Nijmegen uit. ,,Maar dat mensen, ook niet-gelovigen, massaal de kerk ingaan, is best opmerkelijk. Door een confrontatie met de dood, geweld en machteloosheid ontstaat er toch een behoefte aan religiositeit, ook in onze seculiere samenleving.''

Cultureel bepaald

De behoefte aan religieuze rouwrituelen, zoals kaarsjes branden, is volgens Quartier cultureel bepaald. ,,De kerken zijn simpelweg onderdeel van onze traditie. Daarin vind je rituelen waar je na zo'n traumatische gebeurtenis op kunt terugvallen. Daar zijn ze ook voor. Of je nou gelovig bent of niet. Die rouwrituelen hoef je niet opnieuw uit te vinden. Je bent immers verdrietig, boos, wanhopig. Dus je hebt steun nodig om die gevoelens te kunnen uiten. Maar dat mensen terugvallen op religieuze rituelen, betekent niet dat mensen ineens weer klassiek religieus worden.''

Het massaal bloemen neerleggen is volgens Quartier een nieuwe vorm van een rouwritueel. ,,Dat zagen we voor het eerst bij de dood van Lady Diana. In Nederland bij Pim Fortuyn. Ook de stille tocht is er een voorbeeld van. Maar of die beklijft, is maar de vraag. Want een stille tocht gaat nu gepaard met regels over bijvoorbeeld lengte, route en duur en dat overleeft een ritueel meestal niet. Religieuze rituelen zijn robuust. Die overleefden eeuw na eeuw.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden