Religieuze oververhitting

Tien jaar geleden las ze in de Londense metro 'The God Delusion' van de atheïstische auteur Richard Dawkins. Aliya Saleem (27) had nog niet gebroken met de islam. Ze ging islamitisch gekleed en bedekte haar haren met een hoofddoek, ook in die metro.

Anno nu is ze een drijvende kracht achter de instelling Faith to Faithless, die opkomt voor geloofsafvalligen. Ze houdt lezingen voor humanistische gezelschappen, maar worstelt toch met een bizarre vraag: hadden er, als het net even anders was gelopen, nu misschien vele liters onschuldig bloed aan haar handen kunnen kleven?

Dezer dagen beleefde ze een triomf. De onderwijsinstelling Jamia al Hudaa in Nottingham kreeg opdracht zijn kostschool te sluiten. Europa verliest daarmee een school die, behalve veel andere onzin, verkondigde dat homo's de dood verdienen en mannen hun vrouw mogen slaan, die Saudisch lesmateriaal gebruikte, met alle joden- en evolutiehaat van dien, en die Aliya met schande beladen de laan uitstuurde vanwege het bezit van een wegwerpcamera, verboden, net als mobieltjes en ook Harry Potter. Ze wist op dat moment niet waar Pakistan, geboorteland van haar ouders lag want aan aardrijkskunde deden ze niet, en evenmin aan geschiedenis. De inspectie dekte een en ander af met onveranderlijk gunstige rapportages.

Het eerste beroerde rapport verscheen pas in 2014, nadat Aliya in The Times een boekje had opengedaan over haar voormalige school. Ruim een jaar later beschreef ze, opnieuw in The Times, een kostschool in Pakistan met dezelfde naam, die een eenjarige theologische opleiding voor vrouwen aanbiedt. Aliya, die al sinds de basisschool een hang naar atheïsme vertoonde, belandde daar na haar aftocht uit Nottingham.

Aanleiding om ook haar Pakistaanse ervaringen te beschrijven was de terreuraanslag in San Bernardino in Californië, december vorig jaar. Een echtpaar van Pakistaanse komaf schoot daar veertien mensen dood. Detail: de vurende vrouw had gestudeerd aan hetzelfde Pakistaanse instituut als Aliya. Aliya schrok enorm. Ook zelf was ze in dat instituut ineens enorm religieus geworden. Ze bad niet vijf maar zelfs zes maal per dag, want anders zou haar familie naar de hel gaan.

Het einde van de religieuze bevlieging kwam abrupt. Aliya's zuster belde op dat de nieuwe Harry Potter was uitgekomen. Ook zij was in Pakistan. Korte tijd later zaten beiden op het vliegtuig naar Londen. Bij de landing waren de oude kindertwijfels aan Gods bestaan weer terug. Binnen een jaar was de onthechting voltooid, nadat ze zich had verdiept in feminisme en de evolutietheorie.

Geweld predikte dat Pakistaanse instituut niet. Maar de schietende vrouw in San Bernardino, Tashfeen Malik, moet daar, denkt Aliya, in een soortgelijke geestelijke toestand hebben verkeerd als zijzelf. Had het met Aliya net zo rampzalig kunnen aflopen? Ze heeft nog contact met oud-medeleerlingen, destijds even fanatiek gelovig als zij. Zij zijn weliswaar allemaal nog moslim, maar de dweperij is voorbij. Religieuze oververhitting vreet emotionele energie, is Aliya's verklaring. Dat houd je niet lang vol.

Waarom ging het wel mis met Tashfeen Malik? Aliya beschrijft de dunne scheidslijn tussen haarzelf en Tashfeen: "Toch was er een tijd waarin ik alleen was, geïsoleerd, een meisje in moeilijkheden met niets anders dan mijn alles omvattende geloof, een tijd waarvan ik weet dat er in mij een vonk had kunnen ontvlammen. Ik liep door, Tashfeen Malik stak het vuur aan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden