Religieuze 'kleintjes' zetten je even stil

Er is flink wat tumult over de dreigende opheffing van de kleine levensbeschouwelijke omroepen: Ikon, RKK, de Joodse Omroep, boeddhisten, enz. In 'DWDD' sprak Roderick Vonhögen (RKK) van 'een schandaal.' "Miljoenen kijkers worden aan de kant geschoven." En zijn collega Antoine Bodar: "Waarom zou je je wel mogen uiten als sociaal-democraat of liberaal, en niet als humanist, jood of hindoe?"

Ik kijk graag naar de, oneerbiedig gezegd, religieuze dwergen. Ze hebben een programma-aanbod dat zich wezenlijk onderscheidt van dat van de ledenomroepen: geen amusement, nieuws, en 'hete' actualiteit, maar verdieping en contemplatie. Waar de grote omroepen de samenleving grotendeels bekijken door een sociaal-economische en politieke bril doen de 'kleintjes' dat vanuit een theologisch/filosofisch en ook wel kunstzinnig perspectief. Ze durven in te gaan tegen de moderne, commerciële cultuur en zijn in die zin publieke omroepen bij uitstek.

Zo toonde 'Kruispunt' (RKK) zondag een boeiende Amerikaanse documentaire over Dolores Hart. Filmster geweest, tegenspeelster van Elvis Presley en Anthony Quinn, maar Hollywood vaarwel gezegd en ingetreden in het klooster. Ze geeft er lijdende mensen hoop en heeft er de 'eeuwige liefde' gevonden. "Ik had het gevoel dat ik hier moest zijn voor iets groters dan wat ik opgaf." Dat offer was haar verloofde Don Robinson. Hij komt Dolores al 47 jaar lang regelmatig bezoeken in de abdij. Hand in hand zagen we de twee bejaarde ex'en door de kloostertuin schuifelen. De kijker was getuige van een diep soort liefde, dieper dan je met je verstand kunt bevatten.

Niet dat alles bij de 'religieuze dwergen' geweldig is. De reizen van Paul Rosenmöller, nu weer over de 'scherpe randen van de euro', heb ik nooit zo goed kunnen plaatsen binnen de taak van de Ikon. 'Het vermoeden' van Annemiek Schrijver wel. In dat programma vertelt een gast over wat voor hem of haar heilig is. Pas was Sasja Martel aan de beurt, protestants opgevoed maar bekeerd tot het jodendom. Haar heilige tekst was een gedicht van Judith Herzberg: 'Houd me dicht tegen je aan. Als een band om je arm. Als een hanger op je hart. Want sterk als de dood is de liefde.' Het zijn teksten die je even stilzetten in het geraas van alledag, je tot nadenken stemmen en zelfs tot goede ideeën kunnen leiden. Zelf is Martel een joods hospice begonnen.

Medemenselijkheid is de rode draad in alle programma's van de 'kleintjes'. Wat kunnen 'we' voor elkaar betekenen, los van overheid en markt? Of zoals 'Lux: Paradise reset' (Ikon) het vertaalt: wat zet ons in beweging? Nou vond ik deel twee van deze serie iets te zweverig. Dat de aanblik van vilt je leven kan veranderen (kunstenares Claudy Jongstra) gaat zelfs mij te ver. Deel één was wat meer down to earth. Schrijfster Joke Hermsen legde uit dat kunst en cultuur je verlossen uit de kerker van het 'ik'. "Wat vroeger de kerk deed: laten zien dat er iets groters is dat ons overstijgt. Door dat te beseffen en te ervaren worden we ethischer mensen die zich het lot van anderen aantrekken."

Voor niemand die wel eens nadenkt, is dat een wereldschokkende onthulling. Maar toch goed en belangrijk dat het af en toe wordt gezegd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden