religieuze belevenissen / Toen versoberde ik: weg tv, weg scooter, weg kennissen

Zonder religieuze beleving geen religie - misschien is ze wel de kern ervan. Toch lees je er maar weinig over. In deze rubriek beantwoorden mensen vragen over wat ze op religieus gebied hebben beleefd. Vandaag: Arie Vuyk.

Wat hebt u meegemaakt?

„Bij Krimpen aan de Lek liep ik het dijkje over naar het buitendijkse natuurgebied voor een wandeling, zoals ik die wel vaker maak.

De avond was stil en sereen. Ook de scheepswerf waar normaliter altijd herrie vandaan komt, lag er verlaten bij. Ideaal dus voor een tochtje. Maar met het naderen van het toegangshek viel me opeens een boodschap in: ‘Ga niet verder. Verstoor het niet.’

Ik kon geen stap meer zetten. Deze eigenlijk niet in woorden uit te drukken boodschap kwam niet als een mokerslag, maar eerder als een roos die zich openvouwde, hij kwam zacht doch beslist, als met een fluwelen handschoen.

Het was mij toegestaan op het hek te gaan zitten en te kijken. Ik had het terrein nog nooit zo mooi gezien, in een diepe rust. Er hing iets boven het veld, alsof de natuur aan het werk was. Het was tegelijkertijd buitengewoon én heel gewoon.

Ik weet niet of ik het was die openstond voor iets wat er altijd was, of dat er op dat moment iets heel bijzonders aan het plaatsvinden was.

Na twintig minuten ben ik weggegaan, vond ik het genoeg. Ik ben later nooit meer op dat hek gaan zitten om te kijken of het bijzondere er weer zou zijn.

Het was genade, iets waarnaar je niet op zoek kan zijn. Ik was alleen verbaasd en dankbaar. En ik weet dat het nooit weer zal gebeuren.

Een paar jaar later heb ik nog een keer compleet onverwacht een bijzondere ervaring gehad.

Ik was de Martinikirche in Emmerich binnengestapt en kwam bij drie kleine glas-in-betonraampjes terecht. Bij het aanschouwen van een ervan was het alsof er een explosie in mij plaatsvond. Ik begon meteen te huilen. Ik keek het heelal in, schouwde door een poort een andere dimensie binnen en voelde me er totaal mee versmolten.

Nog vaak ben ik teruggeweest. Er komt dan iets van die eerste beleving terug, maar vergeleken met die eerste keer, mag het geen naam hebben. Het is net als bij de zevende symfonie van Beethoven: die kun je ook maar een keer voor het eerst horen.’’

Heeft dit uw leven beïnvloed?

„Er was geen duidelijke boodschap. Wel gaf het me oog voor een thema dat me sindsdien bezighoudt. Ik wil proberen alles wat essentieel is te verdichten tot één klein gedicht of zinnetje. Dat is nog niet gelukt, maar het gaat ook om de weg, het streven het eeuwige te vangen in een moment op zo’n manier dat het er doorheen straalt.

Zonder de ervaring in Emmerich zou ik nooit op een geloofwaardige manier het libretto voor de opera over de heilige Laurentius kunnen maken – iets waar ik nu mee bezig ben.

En zonder de natuurervaring bij Krimpen aan de Lek was ik mijn leven niet gaan versoberen: weg tv, weg scooter, weg kennissen.

Alles wat bijzaak is, moet weg, want bijzaken leiden me af van mijn streven tot de kern te komen.

Ik besef meer dan vroeger dat ik een instrument in handen van iets groters ben. Van wat, weet ik niet. In die zin ben ik een ietsist: iemand die op het gebied van levensbeschouwing de fundamentele onzekerheid omarmt.

De hervormde kerk van mijn opvoeding ben ik uitgestapt. Ik heb indertijd de Bijbel, Koran en de hele reutemeteut gelezen, maar nu weet ik dat die niet kunnen tippen aan de ervaringen die ik heb gehad.

Tegenwoordig maak ik meer werk van religie dan voordat ik mijn twee religieuze ervaringen had.

De twintig kaarsen op mijn huisaltaar met daar tussenin een klein theater met een miniatuur van Hildegard van Bingen staan vaak te branden als ik aan het werk ben. En als het dan stil is en het schrijven lekker gaat, dan kijk ik naar boven, en dank ik.

Ik ben door de twee ervaringen dankbaarder geworden. Als ik in een vreemde stad kom voor een optreden, loop ik als dat mogelijk is altijd even een kerk binnen. Dan steek ik een kaars op en luister ik ter voorbereiding naar de stilte. En na een goede cabaretvoorstelling kijk ik omhoog en zeg ik ‘dank u wel’.’’

Arie Vuyk (37) is cabaretier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden