Religie schuilt in het natuurpark

Plaatsen van spiritueel belang zijn in Rusland niet bij wet beschermd. Maar er zijn manieren om dit probleem te omzeilen.

’Dit gebied heeft al duizenden jaren een bijzondere betekenis voor de plaatselijke bewoners. Ik wil dat graag zo houden”, vertelt Daniil Mamyev, directeur van het nationaal park Oetsj-Enmek. Dat is ruim zestigduizend hectare groot en bevindt zich in de bergen van de Russische deelstaat Altai, valk bij Mongolië.

Oetsj-Enmek, wat ’drie fontanellen’ betekent in de Altai-taal, verwijzend naar drie bergpieken, is een bijzonder natuurpark. De imposante bergen en wilde natuur rechtvaardigen de status van natuurpark, maar dat is de reden niet, legt Mamyev uit. Het gebied is een heilige plaats voor boeddhisten en sjamanisten. En het is de belangrijkste plaats voor aanhangers van het boerchanisme, een godsdienst die alleen in Altai aanhangers kent.

Aangezien de Russische wet geen speciale status toekent aan plekken die van religieus belang zijn, deed Mamyev een aanvraag voor de status van natuurpark. Met succes. Via deze omweg gelden voor dit gebied de strengste voorschriften: er mag niet alleen niet worden gebouwd, maar ook onderzoek naar de talloze archeologische plaatsen is verboden.

En dat werd tijd: op zijn kantoortje laat de directeur een kaart van het park zien met stippen. Elke stip stelt een kurgan, een grafheuvel, voor. Van de vijfduizend kurgans in het gebied is intussen zestig procent opgegraven, voornamelijk in de communistische tijd. De archeologische vondsten zijn te bewonderen in musea tot St.-Petersburg aan toe. Nu is dat niet meer mogelijk, tot woede van de archeologen. „Het gaat hen om de spullen die in de heuvels zitten. De meeste archeologen weten niet dat de kurgans een spirituele betekenis hebben voor ons, de nakomelingen.”

Mamyev ondervindt niet alleen weerstand van de staat en de archeologen, maar ook van de Russisch orthodoxe kerk. De kerk is sterk in opkomst in Altai. Traditionele godsdiensten als boeddhisme en boerchanisme verliezen aanhang. Mamyev wijst naar buiten, waar een man met een pot blauwe verf de laatste hand legt aan een kerk die zojuist is afgebouwd. „Dit is geen lokaal, maar een landelijk probleem”, voegt hij toe.

Het uitgestrekte natuurpark omvat onder meer zeldzame erotische rotstekeningen, en een mysterieuze cirkel van stenen zuilen, die stammen uit het bronzen tijdperk.

In het natuurpark is geen toerist te bekennen. „Aanvankelijk was dat ook onze bedoeling: dat dit gebied met rust werd gelaten”, legt Mamyev uit. „Nu willen we juist zoveel mogelijk mensen bewust maken van de bijzonder betekenis van deze plek, zodat de status van natuurpark niet in gevaar komt. Met dit doel worden in het park ’ecologisch-spirituele’ rondleidingen gegeven.”

Daarmee is Mamyev een trendsetter. Steeds meer organisaties die zich inzetten voor de bescherming van natuur krijgen oog voor het behoud van traditionele culturen. Mamyev: „Vaak bevinden zich juist in natuurgebieden mensen die op traditionele wijze leven. Dat zie je niet alleen in Rusland, maar in de hele wereld. Dat heeft geleid tot een omslag bij organisaties als Unesco en het Wereld Natuur Fonds. Ze begrijpen dat de band tussen mens en natuur van groot belang is.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden