Reli-soaps in Congo belangrijker dan het journaal

gent – - In het Belgische Gent kan Marius Muhunga (35) anoniem over straat. Maar in zijn thuisland Congo wordt de populaire radio- en televisiepresentator overal herkend. In de straten van hoofdstad Kinshasa kan hij geen stap verzetten of hij wordt aangeklampt. Zelfs in Brussel, waar een grote Congolese gemeenschap woont, heeft Muhunga volgelingen. „Uitzendingen van mijn muziekprogramma ’Evénement’ worden hier zowel legaal als illegaal verspreid.”

Zijn fans in Congo vragen niet om zijn handtekening – ’dat zit niet in onze cultuur’ – maar om geld. Omdat hij een beroemdheid is, geldt Muhunga in Congo als een rijk man, ook al bedraagt zijn salaris maar 700 euro per maand. „Voor Europese begrippen geen fortuin, maar het is veel meer dan de meeste journalisten in Congo verdienen”, zegt Muhunga, die grote namen uit de Congolese en Afrikaanse muziekwereld, zoals Yousou N’Dour, Salif Keita en de Congolese rumbakoning Papa Wemba in zijn studio heeft verwelkomd. „De meesten krijgen rond de 200 euro per maand, als ze al betaald worden. De eerste jaren van mijn carrière als radio-dj had ik geen salaris. Ik kwam rond dankzij de fans van mijn programma’s. Zij vroegen nummers aan en betaalden daarvoor. Dat gebeurt vaker in Congo.”

Om over de eigenaardigheden van het werken in Congo’s entertainmentindustrie te vertellen is Muhunga vanavond te gast in De Balie in Amsterdam. Vanwege het 50-jarige jubileum van Congo’s onafhankelijkheid besteedt het debatcentrum tot eind november in een reeks debatten, lezingen en optredens aandacht aan Congo’s verleden, heden en toekomst.

Samen met schrijfster Bibish Mumbu en filmmaker Djo Munga zal Muhunga ook vertellen over de geneugten van het werken bij de Congolese media. Want zangers, acteurs en televisiepersoonlijkheden zoals hij genieten er een cultstatus. Onafhankelijke journalistiek bestaat niet in het land dat vooral bekend staat vanwege de voortdurende oorlog en de massaverkrachtingen in het oosten. „Journalisten worden onder druk gezet om óf voor de regering óf tegen de regering te berichten.” Maar televisiepersoonlijkheden hebben sinds eind jaren negentig, toen er een einde kwam aan de dertigjarige dictatuur van president Mobutu, des te meer invloed op het publiek.

„Congolezen geven weinig om serieuze journalistiek”, zegt de Vlaamse antropologe Katrien Pype, vanavond ook een van de sprekers in De Balie. „Actualiteitenprogramma’s vinden ze een verlengstuk van hun corrupte overheid die zich totaal niet om hen bekommert. Politiek laat ze koud. Entertainmentprogramma’s worden wel als betrouwbaar beschouwd. De bevolking hecht daar, terecht of onterecht, ontzettend veel waarde aan.”

Pype deed onderzoek naar een specifiek soort vermaak: de immens populaire religieuze soap. „Dat zijn series drie draaien om een persoonlijk drama zoals ziekte of armoede. Ze hebben allemaal eenzelfde soort plotlijnen. De problemen blijken altijd het gevolg van hekserij en de uitweg is altijd om precies te doen wat de pastoor – een acteur die vaak buiten de filmset ook een kerk leidt en daar grof geld mee verdient– zegt.”

Pype zag op de 48 lokale zenders van Congo tientallen van dit soort soaps, die sterk beïnvloed zijn door de Congolese pinkstergemeente. Juist het expliciet moraliserende is wat de Congolezen aan deze melodrama’s aantrekt, zegt Pype. „Je kunt er je vraagtekens bij zetten. Maar het gaat vaak om uit het leven gegrepen, collectieve trauma’s waar ook weer makkelijke en collectieve oplossingen voor gevonden worden. Congolezen hebben daar blijkbaar behoefte aan.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden