Relatie met Koerden is hét probleem van Turkije

Bij een politiebureau in Istanbul ging gisteren een bom af. Beeld anp

Extreem-links en Islamitische Staat vormen niet de grootste bedreiging voor stabiliteit van Turkije.

De golf van geweld die Turkije de afgelopen drie weken te verwerken kreeg, bereikte gisteren de stad Istanbul. Bij een politiebureau ging een bom af. Een agent en twee aanvallers kwamen om. Ook was er een schietpartij bij het Amerikaanse consulaat. Hierbij vielen geen doden.

Sinds Turkije eind juli, in elk geval op papier, strijdt tegen Islamitische Staat, is het vooral onrustig in het oosten van Turkije. Het Turkse leger en de PKK voeren over en weer aanslagen en vergeldingsacties uit. Gisteren nog kwamen in de zuidoostelijke provincie Sirnak vier politieagenten om het leven door een bermbom. De strijd tegen IS gaat vergezeld van een strijd tegen Koerdische rebellen. Tot nu toe werden al honderden van hen door Turkse raketten gedood.

Het Amerikaanse consulaat in Istanbul. Beeld anp

Instabiele politieke situatie
Maar in Istanbul bleef het relatief rustig. Dat ook daar nu de spanningen oplopen wijt Turkije-expert Marc Pierini van de denktank Carnegie Europe in Brussel vooral aan de instabiele interne politieke situatie. Turkije zit in de laatste fase van onderhandelingen over een nieuw te vormen coalitie. Over twee weken moet Ankara een nieuwe regering hebben. Als de gesprekken mislukken, kunnen er later dit jaar nieuwe verkiezingen komen. "Dit is een ideale situatie voor groepen die problemen willen creëren en zich op de kaart willen zetten. Er is nu geen regering, en de situatie is politiek uitermate onzeker", aldus Pierini.

En dus laat bijvoorbeeld de DHKP-C van zich horen. De extreem-linkse groep eiste de aanslag op het Amerikaanse consulaat gisteren op. In een verklaring stelde de groep dat de Verenigde Staten "een vijand van de volkeren in het Midden-Oosten" zijn. De beweging voerde in het verleden onder meer een zelfmoordaanslag uit op de Amerikaanse ambassade in Ankara in 2013. Dit voorjaar haalde de DHKP-C ook al het nieuws door een aanklager te gijzelen, die daarbij omkwam.

Koerden
Maar de grootste dreiging voor de stabiliteit van Turkije komt niet uit die hoek. En vooralsnog lijkt ook IS zich in Turkije nog niet al te veel te roeren. De meest zorgelijke ontwikkeling vindt Pierini de verslechterde verhouding met de Koerden.

"Op termijn is dat heel schadelijk voor Turkije. Het brengt hiermee de sociale cohesie, de economische vooruitgang en de internationale geloofwaardigheid ernstig in gevaar", waarschuwt hij.

President Erdogan voert gesprekken met de oppositieleiders Beeld anp

Meer geweld op komst
Terwijl in Ankara in de rustige vertrekken van president Erdogan de gesprekken met de oppositieleiders worden gevoerd, zal de komende weken de krachtmeting vooral buiten worden uitgevochten. En zal waarschijnlijk nog meer geweld volgen. Die onrust kan de president het voorwendsel geven om nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Het is geen geheim dat Erdogan liever dan nu een coalitie te vormen, de Turken opnieuw naar de stembus wil laten gaan. Hij hoopt dan de stemmen die hij afgelopen juni verloor, weer terug te winnen en alleen met zijn eigen AKP te kunnen gaan regeren.

Met IS, de PKK en de DHKP-C moet Erdogan zich op verschillende fronten tegelijk concentreren. Maar wellicht komt de grootste kracht in het hele politieke spel uiteindelijk wel van de straat. Tijdens de verkiezingen in juni hebben de Turken al laten zien hun democratie niet zomaar uit handen te willen geven. Spontaan ontstonden bewegingen van burgers die vrijwillig de stembussen bewaakten. Ook afgelopen weekeinde lieten bezorgde Turken weer van zich horen en protesteerden duizenden van hen in de straten van Istanbul.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden