Rel rond bunker zet Amstelveen op scherp

herstel | Een Duitse bunker is tot monument verheven. En dat terwijl Amstelveen geen Joods gedenkteken heeft.

MEINDERT VAN DER KAAIJ en REDACTIE BINNENLAND

De gemoederen in Amstelveen zijn opgelopen over een bunker die in 1943 door de Duitse bezetter is gebouwd bij de Pauluskerk. De gemeente spreekt van een 'schuilkelder'. Tegenstanders noemen het een 'Nazi-bunker', de voorstanders duiden het aan als de 'Paulusbunker'. Amstelveen heeft dit bouwwerk vorige maand tot monument verheven. De gemeenteraad bekijkt vandaag of die 150.000 euro wil uittrekken voor restauratie van de omstreden bunker.

Alle tegenstanders spreken van een 'immorele daad' om een Duitse bunker te betitelen als 'cultureel erfgoed. Tijdens een recente raadsvergadering noemde een vertegenwoordiger van Federatief Joods Nederland (FJN) het voor 'Joden pijnlijk' als de gemeente besluit een vervallen bunker op te knappen, terwijl in de stad geen gedenkteken staat voor Joodse slachtoffers uit Amstelveen.

Het verzet komt daarnaast van bewoners aan de Wolfert van Borsselenweg die op de bunker uitkijken. Zij vinden dat de gemeente hen op de hoogte hadden moeten stellen van de plannen. Tot hun grote schrik heeft de gemeente vooruitlopend op de goedkeuring onlangs al het groen verwijderd dat de bunker overwoekert sinds het gebouwtje in 2008 niet meer in gebruik is als jongerensociëteit.

De bewoners vechten de monumentenstatus volgende week bij de rechter aan.

De bunker was ooit de slaapplaats voor de bemanning van een meteo-station dat aan de andere kant van de dijk lag. Zij moesten elke morgen via weerballonnen de weersomstandigheden voor Schiphol bepalen. Na de bevrijding gebruikte de gemeente de ruimte voor opslag van schoffels en kruiwagens voor de plantsoenendienst. In de jaren zestig kwam in de bunker een gezelligheidsruimte voor jongeren in de Pauluskerk. Dat bleef zo tot 2008.

In verband hiermee zeggen Amstelveners dat zij aan de bunker goede herinneringen hebben. In de sociëteit leerden zij vrienden kennen en zij brachten daar een groot deel van hun jeugd door. Bovendien vindt Amstelveense Marjon van Homburg het lovenswaardig dat Amstelveen moeite wil doen om iets te bewaren in plaats van te slopen. "Mensen hebben behoefte aan het verhaal van de geschiedenis van hun plek", zo zei ze in de gemeenteraad.

Wethouder Raat (VVD) wil de bunker een educatieve functie geven. Hij wil dat Amstelveners kunnen zien wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd. Daarnaast hoopt Raat dat de opknapbeurt licht werpt op de vraag of er van de bunker een tunnel loopt naar een van de huizen aan de overkant. De wethouder meent dat er de afgelopen decennia al te veel historisch erfgoed in de stad is gesloopt.

PvdA-raadslid Harry van den Bergh, in de jaren zeventig en tachtig Kamerlid voor die partij, voelde zich tijdens de raadsvergadering van vorige maand overvallen door het collegebesluit. "De insprekers vertelden over de Joodse gemeenschap die voor de oorlog in Amstelveen woonde en van wie er bijna niemand terugkeerde. Ik had daar nooit over nagedacht. Die informatie bracht de discussie op een ander niveau. Mijn prioriteit ligt nu bij een goed onderzoek naar de geschiedenis van die mensen en een monument voor hen. In de bunker wil ik tot die tijd geen geld steken."

In de Gelderse gemeente Lunteren woedt al enige tijd de soortgelijke discussie rond de zogeheten Muur van Mussert. De NSB liet voor de oorlog bij dat dorp een monument bouwen waar partijbijeenkomsten werden gehouden. Toen er plannen kwamen om dit bouwwerk te restaureren, kwamen oud-verzetsleden met succes hiertegen in opstand.

Van den Bergh ziet wel verschil tussen de twee kwesties. "Die bunker was in Amstelveen volstrekt toevallig en heeft historische geen betekenis. Er zaten daar wat Duitse soldaten die daar weinig gewichtig werk verrichtten. Dat is van een andere orde dan zo'n muur."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden