Rekenkamer slaat alarm: Rotterdammers moeten te lang wachten op hulp van wijkteams

Beeld ANP

Rotterdammers die kampen met problemen zoals schulden, huiselijk geweld en moeilijk opvoedbare kinderen, krijgen pas hulp als die hopeloos zijn opgelopen. 

De wijkteams die deze mensen moeten helpen kampen met wachtlijsten en krijgen vaak te laat de aanmelding voor hulp binnen. Dat stelt de Rekenkamer Rotterdam in een rapport. Het Rotterdams gemeentebestuur is het met die conclusies slechts ten dele eens.

In het rapport - met de veelzeggende titel ‘Het komt niet in de buurt’ - over het functioneren van de wijkteams luidt de Rekenkamer de noodklok over het structureel ontkennen van deze problemen door het gemeentebestuur van Rotterdam. “Het roer moet nu echt om”, zo schrijft directeur van de Rekenkamer Paul Hofstra.

Drie jaar geleden werden de gemeenten verantwoordelijk voor de jeugd- en volwassenenzorg, waarbij zij aanzienlijk minder geld kregen dan de rijksoverheid hiervoor beschikbaar had. Deze bezuiniging moesten de gemeenten terugverdienen met reorganisaties. De instelling van wijkteams was een van die maatregelen. Deze moesten dicht bij de burger staan en met ‘lichte ondersteuning’ zorg afvangen van de veel duurdere tweedelijnszorg. De wijkteams moesten mensen vooral aanspreken op hun zelfredzaamheid en hulp van familie en vrienden. De verzorgingsstaat moest veranderen in de participatiesamenleving.

Van die omslag is volgens de Rekenkamer in Rotterdam weinig terecht gekomen. Dat komt vooral doordat de gemeente de zelfredzaamheid van mensen overschat. En als er sprake is van ondersteuning door familie of vrienden, dan nog moeten deze mensen vaak toch een beroep doen op de dure specialistische zorg. Het ‘vergroten van eigen inzet’ lukt bij volwassenen in acht procent van de gevallen en bij jeugd in twaalf procent.

Rompslomp

Dat die percentages zo laag zijn komt volgens de Rekenkamer doordat de hulp van de wijkteams vaak komt als de problemen al huizenhoog gerezen zijn. Het doel was juist dat wijkteams snel in actie zouden komen. In 68 procent van de onderzochte gevallen hebben wijkteams de hulp moeten ‘opschalen’ naar bijvoorbeeld specialistische jeugdhulpzorg, terwijl ‘afschalen’ de bedoeling was. Dit jaagt de kosten enorm op.

De Rekenkamer stelt dat het werk van wijkteams wordt bemoeilijkt doordat zij bij nieuwe cliënten een registratie moeten invullen die volgens de hulpverleners tijdrovend en niet bij iedereen noodzakelijk is. Het beperkt de handelingsvrijheid van wijkteams en de gemorste tijd gaat ten koste van de ondersteuning aan de cliënten.

Door de toegenomen vraag, de veel langere behandeltijd dan aanvankelijk is ingeschat en administratieve rompslomp zijn er volgens de Rekenkamer tenslotte wachtlijsten ontstaan, die de gemeente zelf betitelt als ‘werkvoorraad’. De Rekenkamer ontdekte dat 64 procent van de cliënten niet binnen tien dagen een keukentafelgesprek krijgt, wat de gemeentelijke norm is. Het college erkent dat er wachttijd bestaat, maar vindt dit ‘normaal en ook niet zorgelijk’.

Het gemeentebestuur is het op meer onderdelen van het rekenkamerrapport niet of maar ten dele eens. Zo ontkennen B en W dat de wijkteams gebukt gaan onder onnodige bureaucratische handelingen. Over het algemeen maakt het college zich over het functioneren van de wijkteams aanzienlijk minder zorgen dan de Rekenkamer.

Die houding vindt zijn basis in de hoge tevredenheid die overigens ook de Rekenkamer bij cliënten waarnam op punten als bejegening, betrouwbaarheid en effectiviteit. Volgens de gemeente gaven volwassenen de wijkteams een score van acht en gaf 84 procent van jeugdcliënten aan dat zij tevreden waren. Deze hoge cijfers, zo stelt het college, zijn reden genoeg om in ‘alle rust’ te kijken hoe het systeem verder kan worden verbeterd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden