Reisopera-’Ring’ begint als een lief ingekleurd ansichtkaartje

Nationale Reisopera, Orkest van het Oosten en solisten olv Ed Spanjaard met ’Das Rheingold’ van Wagner in een regie van Antony McDonald op 26/9 in Nationaal Muziekkwartier Enschede. Daar nog op 29/9 en 3, 6, 9 en 11/10, aanvang 19.00 uur. De voorstelling van 3/10 wordt live uitgezonden via NPS Radio Vier/Opera Live. Info: www.reisopera.nl

De Nationale Reisopera begon zaterdagavond aan de langverwachte en langgeplande uitvoering van Wagners ’Der Ring des Nibelungen’. Het eerste deel daarvan, ’Das Rheingold’, duurt met zijn tweeënhalf uur net zo lang als de eerste akte van ’Götterdümmerung’, het slot van de cyclus. Maar die relatief geringe lengte is misleidend, want ’Das Rheingold’ is eigenlijk de moeilijkst realiseerbare opera van de vier. De Reisopera versaagde gelukkig niet en zette deze wereld van goden, gnomen en giganten met lichte ironie, dreigende doorkijkjes en welluidende klanken op de bühne van het Muziekkwartier in Enschede. Een even slimme als geslaagde aftrap, die doet uitzien naar het vervolg.

Het klinkt wellicht als een paradox, maar deze allereerste enscenering waarmee de Reisopera niet op reis gaat, ziet er uit als een genoeglijk vakantiereisje van de familie Wotan. Men wacht met veel koffers op een superschoon Zwitsers aandoend station, tot men kan vertrekken naar het in de besneeuwde Alpen gelegen Walhalla. Een Walhalla dat hier aan het slot met veel humor en inzicht weergegeven wordt als een alpinistisch pretpark compleet met verlichte achtbaan en reuzenrad. Natúúrlijk bouwden de reuzen zo’n rad, denk je bij het zien ervan. Helemaal aan het begin, daar waar Wagner de Rijn in beweging zet, draaide dat rad al eventjes. De boodschap liet zich lezen: het wordt kermis!

Maar kermis in de goede betekenis van het woord. De beelden die regisseur, kostuum- en decorontwerper Antony McDonald ons voorschotelt zijn die van een ingekleurde ansichtkaart uit het eind van de 19de eeuw. Zo’n kaartje dat gegoede families elkaar vanuit Zwitserland stuurden. De welgestelde Wotans zijn op reis, moeder Fricka speelt patience, ’zoon’ Donner heeft zijn crocket-slaghout meegenomen, Wotan zelf reist met een demonteerbare reisspeer in een koker, vuurgod Loge maakt vakantiekiekjes met ontvlambaar magnesium. Alles heeft een kinderlijke eenvoud, maar er zitten schitterende dubbele bodems in McDonalds enscenering.

De Rijndochters, wier goud door Alberich geroofd wordt, duwen een ’loze’ kinderwagen voort. Alberich maakt zich schuldig aan kinderarbeid als hij zijn gouden schat laat ’bewerken’, en oer-moeder Erda komt Wotan waarschuwen omringd door de Nornen uit ’Götterdümmerung’, hier nog schattige kleine meisjes. Maar in deze aandoenlijke Zwitserlevengevoel-wereld schreeuwt de langzaam waanzinnig wordende Alberich zijn onheilspellende vloek uit, en kondigt Erda het onherroepelijke einde ervan aan. Aan het slot, als Loge besluit niet met de Wotans naar het pret-Walhalla te vertrekken, steekt hij het kiekjesalbum in de fik. Benieuwd hoe McDonald het verhaal verder gaat vertellen.

Het goud in deze ’Rheingold’ lag in de grote orkestbak, waar Ed Spanjaard met het 100-koppige Orkest van het Oosten ware wonderen verrichte. Slim om Olga Martinova als ad hoc orkestmeester aan te stellen; zij heeft als aanvoerster van het Nederlands Philharmonisch Orkest immers heel wat ’Ring’-kilometers op de teller. Spanjaard en het orkest excelleerden in de orkestrale tussenspelen, vooral die tussen de derde en vierde scène, maar straalden ook op het moment dat de zon het Rijngoud doet opflikkeren. Grote klasse!

Geweldig dat zo veel Nederlandse zangers hier een kans kregen. Harry Peeters mist misschien de ultieme legatolijn en de klaroenhoogte, maar zijn Wotan stond als een huis. Mooie bijdragen ook van Thomas Oliemans (Donner), Machteld Baumans (Freia) en de drie Nederlandse Rijndochters, maar de vocale erepalmen gingen naar hun buitenlandse collega’s. Erin Caves (Loge) en Ceri Williams (Erda) waren fantastisch in hun rollen; hij super beweeglijk en irritant vilein, zij met een superieur en autoritair timbre. Ook de Nibelungen Alberich en Mime (Nicholas Folwell en Adrian Thompson) lieten weinig wensen onvervuld. De ring rolt!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden