Reisleider O'Hanlon is een schot in de roos

Er zijn vermoedelijk weinig mensen op aarde die ervan opknappen om met een koffer boeken op hun alpinopet door het oerwoud te waden. De Engelsman Redmond O'Hanlon wel. Ooit gebruikte hij een theezeefje - geen Brit gaat natuurlijk op expeditie zónder - om zijn geslachtsdelen te beschermen tegen opdringerig gedierte, en dat is nog maar één van de vele amusante eigenaardigheden die aan deze schrijver en avonturier uit Oxfordshire kleven.

O'Hanlon was de ster van 'The Beagle', de VPRO-serie over Darwin, en nu treedt hij voor dezelfde omroep in het voetspoor van zijn favoriete, negentiende-eeuwse avonturiers. De VPRO had geen betere gids kunnen uitkiezen. O'Hanlon is erudiet, geestig, excentriek en een begenadigd verteller. Als hij in de avondzoelte van Gabon ontdekkingsreiziger Paul du Chaillu citeert over zoiets gruwelijks als kannibalisme, is zijn onderkoelde conclusie: "Wat een pakkende dialogen toch én prima details."

Du Chaillu beschreef als eerste blanke het kannibalisme in Gabon en je denkt: wat voor nieuws kan O'Hanlon daar aan toevoegen? Toch lukt hem dat. Een predikant vertelt dat kannibalisme nog steeds bestaat. Dat op zich zal voor veel kijkers al verbijsterend zijn, maar nog onwezenlijker is de culinaire toewijding waarmee de mens wordt uitgeserveerd. "Mijn leraar Engels is in 1989 gegarneerd met komkommer", herinnert de dominee zich.

Bespreekt Du Chaillu kannibalisme louter als delicatesse, O'Hanlon 'ontdekt' een minstens zo belangrijke variant: fetisjisme. Presidentieel adviseur Guy Rossatanga verhaalt dat kinderen ritueel worden geslacht, waarbij hun tongen in de braadpan verdwijnen. "Niet omdat die zo lekker zijn, maar omdat de eter denkt dat ze zijn welsprekendheid zullen bevorderen." Vooral tegen de verkiezingen lopen kinderen gevaar. "Voor veel politici is het onvoorstelbaar dat je macht kunt krijgen zonder rituele slachtingen", zegt Rossatanga. Op zo'n moment weet je weer waarom er zoiets is als publieke omroep: om ons wijzer te maken over de wereld, ook al is die zogenaamd al ontdekt.

Ook de IKON, samen met de VPRO een van de weinige omroepen die geregeld over de grens kijken, is weer op reis. Dit keer is het populisme in Europa het doel. Of is het de oppositie tégen het populisme? Paul Rosenmöller spreekt nauwelijks populisten en hun aanhang. Wel veel opposanten en al dan niet vermeende slachtoffers. Hun verhalen zijn niet altijd geloofwaardig. Als een migrant uit Marokko in het Italiaanse Verona vertelt dat hij ondanks hard werken bitter weinig verdient, is het net ietsje te gemakkelijk om dat meteen aan het populisme te koppelen. Zoals het evenmin overtuigt om armlastigheid in een opvanghuis aan populistische politiek te wijten.

Rosenmöller weet toch als ieder ander dat in elke grote stad, of die nu links of rechts wordt bestuurd, minimumloners en armen bivakkeren? En dat ook in Verona geslaagde migranten zullen wonen, die juist hebben geprofitéérd van de schonere en veiligere omgeving die onder de populistische Lega Nord tot stand is gekomen?

Als Rosenmöller ons wil waarschuwen tegen de schaduwzijden die volgens hem aan het populisme kleven, zal hij toch wat beter beslagen ten ijs moeten komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden