Reis naar gezonken Russische onderzeeër 'net een maanreis'

Van een onzer verslaggeefsters LEIDEN - “Het lijkt wel of de evolutie daar beneden heeft stilgestaan. Je ziet reptielachtige vissen. Ze zien er ook niet eetbaar uit. Ze hebben altijd in het donker geleefd.”

J. ter Haar is de eerste niet-Rus die de gezonken Russische kernonderzeeër Konsomolets op de bodem van de Barentszee heeft zien liggen. Hij is net terug van een expeditie met een mini onderzeeërtje naar 1680 meter diepte.

Na jaren van onderhandelen en praten met de Russen was het vorige week eindelijk zover: negen gaten op de plaatsen waar ooit de torpedoluiken zaten, werden gedicht. Hoog nodig, want het gevaar dreigt dat er plutonium uit gaat lekken. De zee stroomde door het schip heen, waardoor het radio-actieve afval in de zee terechtkwam. Dit was nog niet zo erg geweest, als het niet zo was dat het radioactieve afval via een waterstroom naar de oppervlakte werd gevoerd. Op den duur zou ook de vis besmet worden.

Ter Haar, een bergingsexpert van Smit Tak, reisde samen met J. Wellink, de projectmanager van het Konsolomets project dat de expeditie organiseerde, af naar de noordelijkste stad ter wereld: Hammerfest in Noorwegen. Hier was het 's nachts zo licht dat je met gemak de krant kon lezen. Ter Haar was echter blij dat hij eindelijk zelf naar beneden kon om de schade aan de boot te bekijken. “ik hou niet zo van schemaatjes, ik kan de schade pas inschatten als ik het zelf zie.”

Hij en Wellink waren vooral meegegaan om te bekijken hoe zo'n duik naar grote diepte verloopt. De reis lijkt volgens Ter Haar 'op een maanreis'. Vanachter zijn kleine kijkraampje in het duikbootje zag hij de 200 meter lange Konsomolets. “Ik heb tijdens de vele bergingen die ik gedaan heb wel ergere schade gezien dan bij dit schip”, zegt hij, “maar de expeditie was uniek omdat het schip zo diep lag.”

Het mini-duikbootje dat naar beneden werd gestuurd is een mooi stuk techniek: maar zes duikboten in de wereld kunnen naar deze diepte duiken. De schipper van de MIR1 knelde de titanium deksels, die tegen de zijkant van het onderzeebootje waren geklemd, met robotarmen op de gaten van de Konsomolets.

Wellink vond behalve het wrak ook de kleine robotduikbootjes interessant. Wellicht dat zijn bedrijf, dat booreilanden bouwt en plaatst, deze schepen in de toekomst kan gaan gebruiken.

De waterstroom die door het schip heen liep is nu voor zeventig procent gestopt. Het gevaar voor de verspreiding van het plutonium is daarmee aanzienlijk verminderd. Wel stroomt er een kleine hoeveelheid cesium (ander radio-actief afval) uit het schip maar volgens de meeste deskundigen is dit niet schadelijk.

Ter Haar en Wellink hopen dat ze ook weer worden uitgenodigd voor komende expedities, want de operatie is met deze duik nog niet ten einde. Een groot gat aan de bovenkant van het schip is nog open. Dit zal pas volgend jaar gedicht kunnen worden, met gebruik van de ervaringen die nu zijn opgedaan.

De deskundigen hopen dat de voorbije en de aanstaande expeditie en de voortdurende metingen rond het schip, voldoende informatie opleveren voor een definitieve oplossing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden