Rehabilitatie van koning Richard III

Drie genootschappen die zich bekommeren om de nagedachtenis van een middeleeuwse vorst. In Nederland is zoiets ondenkbaar, in Groot-Brittannië de gewoonste zaak van de wereld, blijkt dezer dagen nog eens.

Het is een bijzondere week. Een vijftiende-eeuwse Britse koning dook twee achtereenvolgende dagen op als hoofdpersoon van een item in het NOS Journaal. De eerste keer ging het om de bevestiging dat de onder een parkeerplaats in Leicester gevonden stoffelijke resten toebehoren aan Richard III (1452-1485). De tweede keer toonden beelden het resultaat van een gezichtsreconstructie.

De verslaggever van dienst ging behoorlijk mee in de euforie ter plekke. De minzame trekken van de op basis van de schedel gefabriceerde mannenkop ondergroeven volgens hem de gruwelverhalen die over deze koning de ronde deden. Als het NOS Journaal verdergaat met deze bewijsvoering op basis van uiterlijke kenmerken kan dat nog interessante reportages opleveren over vermeende criminelen en verdachten van oorlogsmisdaden.

In beide nieuwsitems verscheen Philippa Langley, scenarioschrijfster, maakster van een Channel 4-documentaire over de zoektocht naar de laat-middeleeuwse vorst en door de NOS opgevoerd als vertegenwoordiger van de Richard III Society (ze is secretaris van de Schotse afdeling). Het is tekenend voor de levendigheid van het historische debat en het gevoel voor traditie in Groot-Brittannië dat zo'n genootschap bestaat. Sterker, zelfs, er bestaan nog twee van dit soort organisaties. 'Ricardians' worden deze gepassioneerde geschiedenisfreaks genoemd.

Richard III sneuvelde tijdens een slag in de zogeheten Rozenoorlogen, een langdurige strijd tussen het Huis van Lancaster en dat van York (Richards partij) om de Britse troon. Het toneelstuk Richard III van William Shakespeare, daterend van ruim een eeuw na het overlijden van de vorst, zette met een aantal historische bronnen een hardnekkig beeld neer. Nederlanders weten met een beetje geluk alleen de beroemde zin 'Een paard! Een paard! Mijn koninkrijk voor een paard' te reproduceren. Veel Britten hebben het in dit drama geschetste imago van een misvormde en gewetenloze monarch verinnerlijkt.

De Richard III Society heeft de oudste papieren. Dit genootschap werd in 1924 opgericht als The Fellowship of the White Boar, een verwijzing naar het witte zwijn in Richards wapen. Het initiatief kwam van een chirurg uit Liverpool, die een aantal andere amateurhistorici om zich heen wist te verzamelen. Ze wilden de historische waarheid boven krijgen.

In de jaren vijftig nam de belangstelling voor hun zaak toe door een positieve Richard-biografie, een verfilming van het Shakespeare-drama met en door Laurence Olivier en de detectiveroman 'The daughter of time van Josephine Tey', waarin een officier van Scotland Yard de schuld van de middeleeuwse koning onderzoekt. Sinds 1959 heet The Fellowship of the White Boar de Richard III Society. Sinds 1980 is prins Richard, de hertog van Gloucester, een neef van koningin Elizabeth, beschermheer. Het ledenaantal wisselt, maar loopt in de duizenden.

De in 1978 opgerichte Society of Friends of King Richard III heeft net als de koning destijds York als thuisbasis. Zij willen vooral stad en vorst promoten en doen dat door samenkomsten, al dan niet in middeleeuwse sfeer.

Vanuit Amerika opereert nog de Richard III Foundation (met afdelingen in Groot-Brittannië en Australië. Deze club is het meest uitgesproken in zijn doelstelling: de karikatuur, die Shakespeare van de vorst maakte, moet verdwijnen.

De vondst van Richards stoffelijke resten betekent allerminst het einde voor de organisaties van Ricardians. Historici zullen voorlopig blijven discussiëren over de regeerperiode van de vorst met de gekromde ruggegraat, ondanks het vriendelijke gezicht dat de reconstructie opleverde. Bovendien dient zich de kwestie van de herbegrafenis aan. Leicester, dat de afgelopen week even wereldnieuws was, hoopt dat de monarch een plekje krijgt in de plaatselijke kathedraal. Maar de meeste Britse koningen hebben hun laatste rustplaats in Westminster Abbey in Londen. Kan de katholieke Richard III in die Anglicaanse kerk een herbegrafenis met Roomse riten krijgen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden