Regisseur vernieuwde horrorgenre meer dan eens

RONALD ROVERS

Je weet het niet, met Wes Craven. Hij kan vannacht zomaar weer naast je bed staan, ook al droom je dat dan misschien. Zondag overleed de Amerikaanse regisseur van 'A Nightmare on Elm Street' en 'Scream' op 76-jarige leeftijd in Los Angeles aan een hersentumor.

Craven was al dertig toen hij als vader van twee kinderen en met een master in de filosofie op zak als boodschappenjongen voor een productiebedrijf in New York ging werken. Zijn vorige baan als docent Engels in Pennsylvania had hij opgezegd. Door als regisseur in te vallen bij kleinere projecten, waaronder de seksuele 'documentaire' 'Together' - een sensitiviteitstraining voor stelletjes noemde Craven de film - kreeg hij in 1971 de kans om zelf een film te schrijven én te regisseren. Dat werd 'The Last House on the Left', een film die het horrorgenre een nieuwe richting op stuurde. Craven gebruikte geen monsters of zombies of vleesetende planten, zoals gebruikelijk was om de waanzin van de wereld te verbeelden, maar bruut, realistisch geweld.

'It's only a movie, it's only a movie', stond bij uitbreng op de poster. De film was een instantsucces, maar zorgde ook voor woedende reacties. Mensen vielen flauw tijdens de voorstelling, dreigden met rechtszaken of gingen met elkaar op de vuist. Sommige bioscopen weigerden de film te vertonen, elders gingen bioscoopeigenaren en operateurs zelf met de schaar aan de slag om de meest confronterende scènes eruit te knippen. Cravens reputatie was gevestigd. Helaas bleek de controverse rond zijn debuut zo groot dat het vijf jaar duurde voor hij weer een horrorfilm kon maken: 'The Hills Have Eyes'.

Wes Craven was niet de eerste grote horrorregisseur - Alfred Hitchcock en Jacques Tourneur worden beschouwd als de peetvaders van het genre - maar hij bracht het genre wel tot nieuwe hoogten. Meerdere keren zelfs.

Het commerciële succes van 'A Nightmare on Elm Street' uit 1984 was het begin van extreem lucratieve franchise, en horrorpersonage Freddy Krueger - die zijn slachtoffers in hun dromen komt vermoorden - is niet meer weg te denken uit de westerse popcultuur. Als de waarde van een regisseur wordt bepaald door de films en makers die zijn stijl proberen te imiteren, dan is Craven een absolute koning.

'A Nightmare on Elm Street' werd een industrie op zich, met talloze spin-offs voor tv en bioscoop, maar Craven was er slechts op afstand bij betrokken. Uit frustratie over de gebrekkige creatieve koers maakte hij in 1994 'New Nightmare', een soort meta-horror waarin Krueger de mensen komt terroriseren die de films gemaakt hebben, waaronder Craven zelf.

Wat is het effect van horror als de film voorbij is, vroeg hij eigenlijk met die film. Want dan kan de fantasie pas echt op hol slaan.

'New Nightmare' vormde in 1996 de inspiratie voor een film die Cravens grootste succes zou worden: de postmoderne genre-persiflage 'Scream' die de clichés van het horrorgenre gebruikte voor een komische slasher, waarin liefhebbers van horror zelf het slachtoffer worden van een psychotische moordenaar en ondertussen constant commentaar leveren op het verloop van de film. Weer stuurde Craven het genre een andere kant op.

Na 'Scream' kon geen enkele zichzelf serieus nemende horrorfilm die clichés meer gebruiken en moest je als maker gewoon weer een origineel verhaal bedenken. Het publiek vond dat Craven gelijk had door het genre op de hak te nemen: 'Scream' kreeg drie sequels, met een totale opbrengst van meer dan 600 miljoen dollar.

Craven was ervan overtuigd dat horrorfilms moeten verrassen om effect te hebben. Na afgelopen zondag is het aan andere filmmakers om die traditie te bewaken, om hun fantasie op hol te laten slaan.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden