Regiedebuut van Jan de Bont zit vol met spanning, humor en vooral vaart 'SPEED'

In 60 bioscopen.

De titel is van een verhelderende eenvoud. Dat zo'n kort en krachtig woord niet reeds lang is versleten in Hollywood, waar een pakkende titel van levensbelang is, mag een wonder heten. Slechts een feuilleton uit 1922 draagt dezelfde titel, zo meldt de Speelfilm-encyclopedie. Het woord 'speed' is een soort onomatopee: het klinkt al snel voordat je weet wat het betekent. Het is de perfecte titel voor deze film. Snelheid, dat is waar het hier om draait. Of het nu een lift is, een bus of een metro, alles raast voorbij. 'Speed' is een hele snelle film. Ademhalen doet u maar na afloop.

Cameraman Jan de Bont had zich geen mooier regiedebuut kunnen wensen. Eindelijk ontvangt hij de roem waar hij eigenlijk al eerder recht op had. In 1961 studeerde hij als een van de eersten af aan de Amsterdamse Filmacademie, maar al vrij snel na 'Turks Fruit' en 'Keetje Tippel' vertrok De Bont naar Amerika. Binnen de filmindustrie bouwde hij een naam op als coördinator van het complexe camerawerk voor grote actiefilms als 'Lethal weapon 3', 'The hunt for Red October' en 'Die hard'. Bij de voorpremière van 'Speed' vertelde een hele stoet sterren op video hoe prettig en professioneel het wel niet was om met 'Jawn' of 'Djèn' te werken.

In elk interview valt nu te lezen dat de regisseurs in hun trailers bleven als er een actiescène moest worden opgenomen, want De Bont kon dat beter in zijn eentje af. Ook al deed De Bont het werk, de regisseur ging met de eer strijken. Het grote publiek klapt niet voor een 'Director of Photography'. Dat steekt, en De Bont zocht naar een geschikt scenario voor zijn regiedebuut. Dat werd 'Speed', een actiefilm met een medium-budget van dertig miljoen dollar. Tegen de verwachting van de studio, die alle aandacht richtte op het Schwarzenegger-spektakel 'True lies', werd 'Speed' een grote hit. Alleen in Amerika ging de recette al over de honderd miljoen dollar-grens.

'Speed' is nog maar net begonnen of er vliegt een politiewagen met een enorme sprong over de camera. Onverwacht schiet de auto de film binnen, schijnbaar vanuit de zaal komend. Het is een detail, onnodig voor het verhaal en niet meer dan een geintje in vergelijking met het spektakel dat komen gaat. Het is wel tekenend voor de aanpak van De Bont. Waarom sloom doen als het snel kan, waarom makkelijk doen als het moeilijk kan. Een ander had die auto van opzij gefilmd. Dan was het 'Hill Street Blues' geweest, nu is het film.

In de politiewagen zit Jack Traven, lid van een elitegroep binnen het politiekorps van Los Angeles. Hij is op weg naar een flatgebouw, waar een terrorist een lift met dertien mensen naar beneden dreigt te laten storten. Traven voorkomt dat, en haalt zich de wraak van de terrorist op de hals. Dus daagt deze Traven uit met een volgende klus: het onschadelijk maken van een bom in een stadsbus. Als de snelheid van de bus onder de vijftig mijl per uur komt, zal de bus ontploffen. Een geweldige vondst om vaart in de film te houden. Die zelfs nog een tijdje voortdendert nadat de bus al tot stilstand is gekomen.

De held van de film wordt gespeeld door Keanu Reeves. De verrassende casting werkt uitstekend. Reeves is een van de meest gevraagde jonge acteurs van dit moment, maar speelde tot nu toe in wat 'zwaardere' films als 'My own private Idaho', 'Dangerous liaisons', Coppola's 'Dracula' en recent als Buddha bij Bertolucci. Meer een lieve jongen dan een stoere bink. Ondanks zijn kunstmatig zware stem plaatst de hoofdrol van Reeves een prettige relativering bij het machismo van de actiefilm. Met deze uitstraling gaat Reeves een paar gouden jaren in Hollywood tegemoet.

Relativering is het sleutelwoord van 'Speed'. Waar andere actiefilms zichzelf belachelijk maken door zo serieus te zijn, maakt de humor 'Speed' tot aangenaam vertier. Waar dit normaal niet verder reikt dan oneliners van droogkloten als Bruce Willis, komt het in 'Speed' voort uit de situaties en de bijrollen. Ook de vrouwelijke hoofdrol - heel wat sterker dan gebruikelijk in het genre - van Sandra Bullock draagt hier veel aan bij. Tijdens het in bedwang houden van de bombus ziet ze ook nog kans om gezellig met Traven aan te pappen. Dennis Hopper als de terrorist, satanisch als immer, is evenmin niet te versmaden.

Jan de Bont bewijst met 'Speed' dat hij meer kan dan alleen de camera's op de juiste plaats zetten. Wat niet wegneemt dat hij dat wel heel erg goed kan: vóór alles is 'Speed' een opwindende race die de kijker tot coureur bombardeert. Op video zou deze race verboden moeten worden, alleen de bioscoop is voldoende uitgerust om als circuit te dienen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden