Regering-Tsipras is afhankelijk van de oppositie

Verlaging van de pensioenen. Verhoging van de btw. Volledige privatisering van havens en vliegvelden. Het zijn allemaal eisen van de internationale geldschieters waarvan de Griekse premier Alexis Tsipras maandenlang bezwoer dat hij er nooit mee akkoord zou gaan. Hij won er de verkiezingen mee, en bleef eenmaal aan de macht consequent weerstand bieden.

Nu moet hij de maatregelen tóch in een recordtempo van drie dagen door het parlement jassen, zo lijkt het. En dan nog alleen voor een overbruggingskrediet van een paar miljard - de onderhandelingen over het echte leningenpakket van tientallen miljarden moeten dan nog beginnen. Krijgt Tsipras deze loodzware boodschap wel door zijn parlement?

De voortekenen leken gunstig. Tsipras kreeg maar liefst 251 van de 300 parlementariërs achter zich om verder te onderhandelen met de geldschieters, ook nu duidelijk was dat impopulaire maatregelen onvermijdelijk waren. De meeste oppositiepartijen waren vóór. Dat was goed nieuws voor de geldschieters. De meer gematigde pro-Europese partijen kregen zo immers een stem aan de onderhandelingstafel. Bovendien betekent een breed draagvlak een grotere kans dat hervormingen en bezuinigingen ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Maar wat in de tevredenheid ondersneeuwde, is dat Tsipras op eigen kracht niet aan een meerderheid in het parlement kwam. De coalitie van zijn partij Syriza en Onafhankelijke Grieken telt 162 zetels. Van hen stemden twee tegen, onthielden zich er acht en waren er zeven afwezig. Onder hen de onlangs afgetreden minister van financiën Gianis Varoufakis - die gaf prioriteit aan het afscheid van zijn dochter, die naar Australië vertrok.

Tsipras kwam aldus zes stemmen tekort voor een meerderheid, en had de steun van de oppositie nodig om verder te kunnen onderhandelen. Zo moest Tsipras direct na het slikken van de bezuinigingen een tweede nederlaag incasseren: hij is nu afhankelijk van de oppositie die hij jarenlang heeft verketterd en die hij verantwoordelijk houdt voor de ellende waarin veel Grieken verkeren.

Na zoveel concessies, en met een stemming over een snoeihard pakket aan bezuinigingen in het vooruitzicht, is het de vraag of Tsipras zijn partij bij elkaar kan houden. En hoever hij daarvoor bereid is gaan. Behalve Varoufakis onthielden zich nog enkele Syriza-zwaargewichten van stemming. Onder hen staatssecretaris voor werkgelegenheid Dimitris Stratoulis, minister voor energie Panagiotis Lafazanis en parlementsvoorzitter Zoi Konstantopoulou. "Deze regering wordt volledig gechanteerd om in te stemmen met iets wat niet in overeenstemming is met waar ze voor staat", fulmineerde de laatste. "De voorstellen zijn niet in overeenstemming met het Syriza-programma", zei Lafazanis. Hij is de aanvoerder van het Links Platform, een radicale factie binnen Syriza die niet tot compromissen bereid is. In theorie kan hij rekenen op de steun van enkele tientallen parlementariërs. Sommigen hebben al gezegd tegen bezuinigingswetten te stemmen, ook al gaven ze Tsipras zaterdag nog een mandaat om verder te onderhandelen met de geldschieters.

Grieken houden er rekening mee dat Tsipras een dezer dagen schoon schip maakt en de opstandelingen vervangt, in de hoop dat hij als onbetwist leider van een eensgezinde partij verder kan onderhandelen met de geldschieters. Minister Giorgos Stathakis van economische zaken sorteerde daar dit weekend al op voor. "Als een parlementariër van een linkse partij het niet eens is met het beleid van de regering, dan moet hij de regels volgen en zijn zetel opgeven", zei hij op de Griekse tv. Een andere mogelijkheid is dat Tsipras een bredere coalitie vormt, met ook ministers van de verketterde oppositiepartijen. Daarmee zet hij zijn interne geloofwaardigheid verder op het spel.

Tot slot kan Tsipras de president verzoeken nieuwe verkiezingen uit te schrijven, eventueel na een deal met de geldschieters om zo een hernieuwd mandaat van het volk te krijgen. Maar dat betekent op zijn minst weer weken onzekerheid; iets wat de geldschieters niet zullen pikken.

Maar zelfs als Tsipras zijn partij min of meer bijeenhoudt, garandeert dat niet dat de voorstellen voldoende steun krijgen van het parlement. De maatregelen die de geldschieters nu eisen, zijn zo ingrijpend en gaan zo ver in tegen de verkiezingsbeloften van Syriza, dat niet valt uit te sluiten dat ook de gematigde parlementariërs hun kont tegen de krib gooien. Tsipras staat echter met zijn rug tegen de muur en heeft geen keus.

Hij heeft één troef: de wil van het volk. "Wij hebben geen mandaat om het volk uit de euro te leiden", klinkt het steeds vaker uit zijn mond. De Grieken lijken zijn concessies in ruil daarvoor te accepteren. Volgens een peiling dit weekend wil inmiddels maar liefst 84 procent van de Grieken de munt houden, nog meer dan in eerdere onderzoeken. En 46 procent zou op Syriza stemmen - bijna 10 procentpunt meer dan bij de verkiezingen in januari.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden