InterviewOpenbaar vervoer

‘Regering moet snel met heldere regels komen voor OV-bedrijven’

Sinds de lockdown in Nederland reist nog maar zo'n 10 to 15 procent van het gebruikelijke reizigersaantal met het ov. Hier passagiers die gebruikmaken van de Amsterdamse metro.   Beeld Patrick Post
Sinds de lockdown in Nederland reist nog maar zo'n 10 to 15 procent van het gebruikelijke reizigersaantal met het ov. Hier passagiers die gebruikmaken van de Amsterdamse metro.Beeld Patrick Post

De openbaarvervoerbedrijven in Nederland voelen de hete adem van de reizigers in de nek. Het kabinet moet snel duidelijkheid verschaffen over wie er straks met trein of bus mag. En moeten zij een mondmasker op?

Er zijn op diverse locaties al bussen met stenen bekogeld, omdat niet iedereen kon instappen. Dat zegt voorzitter Pedro Peters van OV-NL, de koepel van alle Nederlandse openbaarvervoerbedrijven. Peters vindt dat er snel duidelijkheid moet komen. Wie mag er straks in de tram, wie in de trein? De onvrede onder reizigers groeit nu er geleidelijk meer mensen op pad gaan. OV-NL vraagt de regering om heldere regels, zodat zij gepaste maatregelen kunnen treffen voor passagiers en personeel.

Peters waarschuwt allereerst voor de precaire financiële situatie. “Als er niet snel financiële duidelijkheid komt, kunnen bij ons bedrijven omvallen. Dan krijg je gaten in het openbaar vervoer die niet door andere partijen zijn op te pakken”. Toen de lockdown inging, zakte het aantal passagiers naar 10 tot 15 procent. Maar de bedrijfskosten blijven 100 procent, dus de financiële zorgen bij ov-bedrijven zijn enorm.

Mondkapjes op in de trein

De bezetting in trein en metro kan met een anderhalvemeterregime nooit hoger worden dan 25 procent. Voor bussen en trams ligt dat nóg lager en haal je maximaal 15 tot 20 procent. “Hoe ga je dat gat vullen?”, vraagt de oud-directeur van Rotterdams vervoersbedrijf RET aan de regering. Daarom stellen de ov-bedrijven steeds harder dat zij verplicht mondkapjes willen.

Dus moet het kabinet snel een keuze maken over de anderhalvemeterregel in het openbaar vervoer, zegt Peters. “Afhankelijk van het advies van het RIVM kan het kabinet wellicht meer ruimte bieden om met de samenleving mee te bewegen. En de afstandsnorm voor ons versoepelen. In Duitsland en Oostenrijk reizen ze verplicht met mondkapjes in de trein.”

De NS komen nu honderd miljoen euro per maand tekort. Voor de andere bedrijven – RET, GVB, HTM, Arriva, Connexxion, Hermes, Qbuzz, EBS en Keolis – wordt het totale gat dit jaar 720 miljoen euro, zonder versoepeling van de anderhalve meter afstand. Peters: “Dat betekent dat er zo’n anderhalf miljard moet worden aangevuld. Bedrijven als NS en de stadsvervoerders draaien volledig of grotendeels op reizigersinkomsten. Met name in het streekvervoer is altijd subsidie nodig, doordat daar veel minder reizigers zijn. Er zijn dus verschillen, maar voor alle bedrijven geldt dat ze dit niet kunnen opvangen.”

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Wie mag er straks reizen en wanneer?

KLM krijgt miljarden staatssteun, maar staat voor 90 procent aan de grond. “Bij ons draaien de bedrijven door, wij vervoeren mensen. Wij vragen geen staatssteun, maar wel betaling voor een dienst. Wij hebben een vervoerplicht in opdracht van de overheid.” Voor hoeveel inkomsten het dragen van mondkapjes kan zorgen, is nog niet te zeggen. Kun je met verplichte mondkapjes terug naar de situatie van vroeger? Wordt de veilige afstand een meter, of een halve meter? Dat zullen de deskundigen en het kabinet moeten bepalen, zegt Peters.

Een andere belangrijke vraag waarvan OV-NL wil dat de regering de knoop doorhakt: wie mag er straks gaan reizen en wanneer? Op ov-websites roeren passagiers zich al over zo’n selectieproces. Want ‘openbaar’ betekent toch voor iedereen? Zo zijn er gepensioneerden die de auto weg hebben gedaan om treintripjes te maken, zijn gehandicapten afhankelijk van de NS, en zijn er tieners die alle maatregelen onzin vinden en in juni weer met bus of trein naar school willen.

‘Een chauffeur is geen scheidsrechter’

Peters is resoluut: “Een chauffeur is geen scheidsrechter. Wij gaan ons personeel niet met die keuze opzadelen.” Het gebeurt nu al dat een bus ‘vol’ zit. Als de volgende bus dan pas over 10 of 20 minuten komt, is dat heel frustrerend. 80 tot 90 procent van de passagiers gedraagt zich prima, zegt Peters. Maar een kleine groep gaat zijn eigen gang. “Wij doen een beroep op het verantwoordelijkheidsgevoel van de reiziger. Er zijn duizenden bus- en tramhaltes, het is niet te doen om daar te handhaven.”

Een werkgroep onder leiding van het ministerie van infrastructuur en waterstaat bedenkt hoe dat reizen straks gaat. Komt er een reserveringssysteem, een app waarop je kunt zien hoe druk het is in een trein, éénrichtingsverkeer op stations, perrons en in wagons, kuchschermen, stickers en strepen? Zijn er betere filters nodig voor de airco, moet lucht extra doorstromen? Alle opties worden uitgezocht.

Lees ook:

De NS zetten niet minder, maar méér treinen in

De NS zetten vanaf woensdag meer treinen in, al blijven hogescholen en universiteiten nog even dicht en wordt werkend Nederland door Rutte voortdurend op het hart gedrukt: houd vol. Lokt het spoorwegbedrijf de Nederlanders zo juist niet hun huis uit?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden