Regering Ierland kan niet verder

Kleine partijen en onafhankelijke kandidaten krijgen veel stemmen bij parlementsverkiezingen

De Ierse verkiezingen laten, net als elders in Europa, een versplinterd parlement achter. Het aantal kiezers dat op de traditioneel grote centrumpartijen heeft gestemd, was zelden zo laag. Proteststemmers vonden hun weg naar kleinere partijen of onafhankelijke, niet-partijgebonden kandidaten. Waardoor het vormen van een nieuwe regering een uiterst complexe missie zal worden.

Hoewel het tellen van de stemmen gisteren nog niet helemaal was afgerond, durfde de zittende premier Enda Kenny met de globale uitslag in de hand het wel aan om de conclusie te trekken dat de regering niet verder kan. De leider van het christen-democratische Fine Gael bleef ondanks flink verlies nog wel de grootste partij van Ierland, maar zijn coalitiepartner Labour zakte helemaal weg. Met 19,5 procent van de stemmen waren de Ierse sociaal-democraten vijf jaar geleden nog de tweede partij, maar na dit weekend is duidelijk dat ze met zo'n 7 procent van de stemmen slechts een handvol zetels overhouden.

Op het eerste oog een opmerkelijke keuze van de Ierse kiezer. Ierland keek in 2008 nog het bankroet in de ogen, maar klom de afgelopen jaren weer langzaam uit het dal. In 2015 haalde het land liefst 6,9 procent economische groei. Drie keer meer dan het gemiddelde binnen de eurozone. Dit alles onder leiding van premier Kenny. Toch lieten veel kiezers hun ongenoegen blijken over het regeringsbeleid. Met name de lerse working class, de lageropgeleiden, zeggen niets te voelen van de economische groei terwijl de keiharde bezuinigingen de afgelopen jaren nog stevig nadreunen.

De proteststem ging echter alle kanten op. Verrassend genoeg won de andere centrumpartij Fianna Fáil - afgelopen jaren de grootste oppositiepartij - behoorlijk en bleef het met ruim 24 procent van de stemmen slechts een procentpunt achter Fine Gael. De conservatieve Fianna Fáil-partij leverde tot de vorige verkiezingen jarenlang de premier, maar kreeg er vijf jaar geleden genadeloos van langs. Zij werd medeverantwoordelijk gehouden voor de financiële crisis. Nu herpakt ze zich enigszins.

De derde partij van Ierland is Sinn Féin, de voormalige politieke tak van de Ira. Partijleider Gerry Adams zit in Noord-Ierland sinds het vredesakkoord van 1998 in de regering, maar kon in Ierland bij landelijke verkiezingen nooit een substantieel deel van de kiezers achter zich krijgen. Met een links-progressieve anti-bezuinigingskoers viel Adams de afgelopen jaren het 'politieke establishment' aan, al vertaalde zich dat onvoldoende in de uitslag. Sinn Féin bleef steken op 14 procent van de stemmen, daar waar op 20 procent was gehoopt. En aangezien Adams de grote centrumpartijen zo hard aanviel, zou een coalitie met een van beiden hem ongeloofwaardig maken.

De verrassende winnaar in Ierland zijn de Independents, de vele onafhankelijke kandidaten die in behoorlijk wat Ierse kiesdistricten een zetel veroverden. Zij komen per district veelal voor lokale belangen op en juist zij hebben veel boze kiezers aan zich weten te binden. Een substantieel deel van de 158 zetels lijkt door niet-partijgebonden parlementariërs te worden ingevuld. Het lastige is echter om met dit soort eenmansfracties een coalitie te vormen, aangezien ze allemaal hun eigen eisen zullen stellen.

Het meest voor de hand liggend is daarom een 'Grote Coalitie', tussen de twee centrumpartijen Fine Gael en Fianna Fáil. Alleen zijn zij al decennialang aartsvijanden. Altijd bestreden ze elkaar om de macht, waarbij ofwel de één ofwel de ander de premier leverde. Dat zal coalitiebesprekingen allesbehalve makkelijk maken. Qua zetelaantal zouden ze net een meerderheid kunnen halen in de Dáil, het Ierse parlement, maar hoe stabiel zo'n regering zou zijn, is de vraag. En het zal de protestpartijen in de kaart spelen. Zij kunnen vanuit de oppositiebankjes toekijken hoe zo'n ongemakkelijk huwelijk tussen die twee partijen zich ontwikkelt, in de hoop bij de volgende verkiezingen weer verder te groeien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden