Column

Regering had verwachtingen rond referendum moeten temperen

(v.l.n.r.) Kees Verhoeven (D66), Sjoerd Sjoerdsma (D66), Kees van der Staaij (SGP) en Gert-Jan Segers (Christenunie) tijdens het debat over de uitslag van het referendum. Beeld anp
(v.l.n.r.) Kees Verhoeven (D66), Sjoerd Sjoerdsma (D66), Kees van der Staaij (SGP) en Gert-Jan Segers (Christenunie) tijdens het debat over de uitslag van het referendum.Beeld anp

Uiterlijk in september komt er een evaluatie van het referendum over het associatieverdrag. Ik ben benieuwd of daar ook een evaluatie van het presteren van de regering zelf in zit. Dat vond ik niet heel gelukkig.

Want een regering die 'ja' tegen een akkoord zegt kan er op rekenen dat boze, van de politiek afgewende Nederlanders 'nee' zeggen, ook al hebben ze niets tegen Oekraïne.

Waarom heeft de regering niet aan verwachtingenmanagement gedaan? Dat kon gemakkelijk door te zeggen: Wat u stemt moet u zelf weten, maar hou er rekening mee dat het verdrag voor het allergrootste deel in werking is getreden. Dit kan niet worden teruggedraaid en er is hooguit nog enige nationale zeggenschap over enkele zaken van ondergeschikt belang.

Zoals: samenwerking met het strafhof dat oorlogmisdadigers berecht, regionale stabiliteit, conflictpreventie, het tegengaan van de verspreiding van massavernietigingswapens, bestrijding van het terrorisme en samenwerking in een gemeenschappelijk buitenland- en veiligheidsbeleid.

Zonder dat verwachtingenmanagement is de indruk ontstaan dat het hele verdrag van tafel kon of dat er grote veranderingen mogelijk waren. Kamerfracties zijn daarin meegegaan door te zeggen de uitslag van het referendum over te zullen nemen. Daarmee hebben ze zichzelf tegen de muur gezet.

Boze nee-stemmers
Dit bleek ook tijdens het Kamerdebat van woensdagavond, waar de discussie ging over de vraag of de goedkeuringswet van het verdrag per direct moest worden ingetrokken of dat eerst met Brussel kon worden overlegd. De SP wilde het intrekken van de handtekening per motie afdwingen.

Maar zo plaatst Nederland zich in Brussel buitenspel en gaat de Europese Unie zonder Nederland verder met dat verdrag. Daarmee ging het debat over de vraag of de internationale reputatie en invloed die ons land heeft en die alle Nederlanders raakt, mag worden opgeofferd voor de wens van een kleine minderheid van boze nee-stemmers.

Verwachtingenmanagement
Ook op andere gebieden was meer verwachtingenmanagement nodig. Het is mij een raadsel waarom de regering niet vooraf duidelijk heeft uitgelegd dat internationale verdragen zich niet of beperkt voor referenda lenen. Anders dan bij nationale wetten, is de ratificatie van verdragen de plechtige, symbolische bezegeling van een proces waarin parlementen van alle EU-landen hun zegje konden doen en met hun instemming de handtekeningen door de regeringsleiders al zijn gezet. Verdragen moeten daarom onmiddellijk uit de wet. Dat zou een mooie uitkomst van de evaluatie zijn.

Premier Mark Rutte en minister Bert Koenders tijdens het debat over de uitslag van het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne. Beeld anp
Premier Mark Rutte en minister Bert Koenders tijdens het debat over de uitslag van het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne.Beeld anp

Dan is er de vraag hoe de regering omgaat met een referendum dat onder valse voorwendselen wordt aangevraagd. Het Burgercomité gaf toe dat het niet om Oekraïne te doen was. Dat was voor de regering op zich een valide reden de uitslag van het referendum naast zich neer te leggen. Waarom is dat niet gebeurd?

Oh ja, ik hoop ook dat de regering concludeert dat het referendum een dag eerder moet worden gehouden. Dat stelt mij in staat mijn column hierover op tijd bij de redactie te krijgen. Zo word ik gevrijwaard van stupide opmerkingen van Ephimenco die afgelopen zaterdag vond dat ik het hazenpad had gekozen omdat ik vorige week vrijdag niets over dat rancunereferendum schreef.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden