Regering-Bush op oude voet verder met gevangenen in Guantánamo

De regering-Bush maakt één ommezwaai in zijn Guantánamo-beleid, maar houdt vast aan speciale militaire tribunalen.

Alsof er niets gebeurd is, vatte een advocaat van het Amerikaanse ministerie van justitie tijdens een hoorzitting in de Senaat over Guantánamo eergisteren het regeringsstandpunt als volgt samen: „De president [] heeft altijd gelijk.”

Een advocaat van Defensie deed op dezelfde bijeenkomst of het memorandum van zijn minister dat de Geneefse Conventies toch van toepassing verklaart op terreurverdachten, weinig belang had. ,,Het is geen koerswijziging.’’ In de praktijk werden de 450 gevangenen in het kamp op Cuba al volgens de regels van het oorlogsrecht humaan behandeld. Dat beleid werd nu alleen maar officieel, stelde hij. Meer niet.

In werkelijkheid is het memorandum wel een ommezwaai. Het Witte Huis heeft ruim vier jaar te vuur en te zwaard volgehouden dat alle Taliban- en Al-Kaidastrijders geen traditionele krijgsgevangenen zijn en dus niet onder ’Genève’ vallen.

Maar het werd eind vorige maand teruggefloten door het Hooggerechtshof in een zaak die aangespannen was door Salim Ahmed Hamdan, ooit de chauffeur van Osama bin Laden. Defensie besluit wat Genève betreft de opperrechters te volgen.

Maar de regering volgde niet hun algemene redeneertrant dat Bush in oorlogstijd niet boven wet en Congres staat. Het hof verwierp de tribunalen, maar volgens Defensie alleen omdat de regering het Congres niet bij de oprichting betrokken had. Wat moest het Congres dan nu doen? ,,De zaak aan Defensie overlaten’’, stelde de advocaat van het ministerie.

Of de regering daar mee wegkomt, is de vraag. Republikeins senator Lindsey Graham van South Carolina voegde de advocaat toe dat hij Defensie ’geen blanco cheque’ zou geven. ,,Als u aan deze koers vasthoudt, staat u een lange hete zomer te wachten.’’ Ook een andere gematigde Republikein bepleitte eerlijkere procedures.

Intussen zal de ’Geneefse bescherming’ op Guantánamo weinig veranderen. Dat kamp volgde de regels al omdat het in de schijnwerpers staat. De bescherming geldt ook voor Amerikaanse gevangenissen in Afghanistan en Irak.

De ommezwaai maakt het werk van Amerikaanse militairen in Irak gemakkelijker. Zij keren terug naar de oude, bekende regels voor behandeling van gevangenen. Voorbij is de verwarring over wat wel en niet mag. Die vaagheid zou hebben bijgedragen tot de misstanden in de Aboe Ghraib-gevangenis in Bagdad.

Voor burgerrechtenorganisaties heeft het memorandum vooral symboolwaarde. Bush heeft niet het recht om zelf de regels voor de ’oorlog tegen de terreur’ te dicteren. Ook al geeft hij dat zelf niet toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden