Regels, vignetten en containers voor gemak van de consument

Een beroemde Berlijnse cultfilm heet 'Lola rennt', het debuut van de inmiddels wereldvermaarde regisseur Tom Tykwer. Het Berlijnse afvalverwerkingsbedrijf BSR adverteert met grote billboards waarop staat: 'Lola trennt', 'Lola scheidt...' haar afval. En zo vrolijk als de jonge vrouw op het billboard, scheidt de Berlijner ijverig zijn huishoudresten.

Op de binnenplaatsen van Berlijnse huizen staat, achter hek, heg of schutting, een batterij containers. Een grijze voor het huisvuil, een gele voor recyclebare kunststoffen, een blauwe voor papier, twee groenen voor wit glas en bont glas en een bruine voor bio-afval. De hele week door komen vuilniswagens van verschillende firma's ieder een van de containers legen.

Maar dat is nog niet alles. Daarnaast kent Duitsland nog een ingewikkeld systeem voor flessen en blikjes. Het 'Pfandsystem', oftewel de statiegeldcyclus. Dat systeem bestaat uit twee onderdelen: de klassieke cyclus voor de zogeheten 'Mehrwegflaschen', veelal bier en sap, en de jongere cyclus voor 'Einwegprodukte': plastic limonadeflessen en bier- en frisdrankblikjes.

De cyclus is in beide gevallen vrijwel gelijk. De fabrikant heft bij de verkoop aan de detailhandel statiegeld met de bedoeling daardoor zoveel mogelijk flessen terug te krijgen. De detailhandelaar laat de consument datzelfde statiegeld met dezelfde bedoeling betalen. Brengt de consument zijn fles terug, dan krijgt hij dat statiegeld weer.

De handelaar krijgt op zijn beurt het statiegeld terug wanneer hij de flessen bij de fabrikant inlevert. Gaat het om 'Mehrwegflaschen' dan zal de fabrikant die opnieuw gebruiken. Bij 'Einwegprodukte' zorgt de fabrikant voor de recycling. Het gebeurt echter steeds vaker dat de detailhandelaar de plastic flessen en blikjes rechtstreeks bij een recyclingbedrijf inlevert.

Er loopt natuurlijk gauw iets scheef in die cyclus. Een detailhandelaar krijgt vaak meer of juist minder flessen terug dan hij heeft verkocht. En hoe krijgt hij het statiegeld terug van een recyclingbedrijf? Voor die kwesties is een overkoepelend instituut in het leven geroepen, de Deutsche Pfandsystem GmbH (DPG), die voor de herverdeling van de statiegelden zorgt.

Inmiddels zijn er vaste vignetten voor statiegeldloze plastic flessen (de zogeheten groene punt) en voor 'Einwegprodukte' mét statiegeld (een blauw vignet met een slingerpijl). Vanaf dit jaar worden detailhandelaren verplicht om bij hun schappen aan te geven of het om 'Merhweg-' dan wel 'Einwegprodukte' gaat.

Alles voor het gemak van de consument.

Er lijkt onder Duitse consumenten een breed draagvlak te zijn voor het statiegeldsysteem, hoe ingewikkeld het ook is. Onderzoeken die dat eenduidig bewijzen, zijn er echter niet. Toch was dat draagvlak een van de belangrijkste argumenten waar de politiek mee schermde toen ze in 2003 het systeem uitbreidde met de cyclus voor plastic flessen en blikjes.

Dat was in de jaren dat de Groenen aan de regering deelnamen en ze een sterke man op het ministerie van milieu hadden zitten. Minister Jürgen Trittin wist de toch niet kinderachtige lobby van de frisdrankfabrikanten te weerstaan. Maandenlang woedde er in de media een heftig, ideologisch debat over het zogeheten 'Dosenpfand' (statiegeld op blikjes).

Inmiddels heeft het 'Pfandgesetz' (de statiegeldwet) voor de Duitsers haast de status van een natuurwet. Een detailhandelaar desgevraagd: "Het systeem zal eerder worden uitgebreid dan afgeslankt." Statiegeld op melkpakken?

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden