Regeling voor opa's en oma's maakt scheiding niet eenvoudiger

Grootouders moeten bij echtscheidingen meer mogelijkheden krijgen om contact te kunnen blijven houden met hun kleinkinderen. Beeld anp
Grootouders moeten bij echtscheidingen meer mogelijkheden krijgen om contact te kunnen blijven houden met hun kleinkinderen.Beeld anp

Ze wilde zo graag een kleindochter, maar toen die er eenmaal was liep het spaak tussen haar zoon en schoondochter. Een omgangsregeling tussen de ouders kwam er niet. Hij had zijn handen vol aan zichzelf, zij nam de zorg voor hun dochtertje op zich. De relatie verslechterde en het contact tussen de grootouders en de ex-schoondochter verwaterde. Haar zo gewenste kleindochter zag ze nog zelden.

Het CDA wil dat er voor grootouders meer mogelijkheden komen om contact te houden met hun kleinkinderen. De partij stelt een wijziging voor in het burgerlijk wetboek zodat opa's en oma's, die hun kleinkinderen niet of nauwelijks meer kunnen of mogen zien, aanspraak kunnen maken op een omgangsregeling.

Dat is een uitbreiding van de huidige mogelijkheden. Nu kunnen grootouders ook aanspraak kunnen maken op een omgangsregeling, maar alleen als ze jarenlang intensief betrokken waren bij de opvoeding van hun kleinkind. Maar maakt een omgangsregeling 'voor de leuk' een vaak al complexe situatie niet nog complexer?

"Precies", zegt echtscheidingsadvocaat Mark Teurlings. "Grootouders worden vaak terecht buitenspel gezet. Kinderen zijn van ouders en niet van grootouders." Het is volgens Teurlings niet voor niets dat grootouders soms geen contact meer hebben met hun kleinkinderen na een scheiding. Niet alle opa's en oma's zijn alleen maar leuk en gezellig. Hij kent voorbeelden waarbij grootouders de kleinkinderen stiekem fotograferen op het schoolplein of op andere manieren lastig vallen.

Het belang van het kind
Toch zijn er veel opa's en oma's die hun kleinkinderen helemaal niet stalken, maar slechts hun nageslacht willen zien opgroeien. Ze verwennen, een dagje mee uit nemen, of een muts voor ze breien. Moet daar dan geen oplossing voor komen?

Bij echtscheidingen staat het belang van het kind voorop. Een verplichte omgangsregeling is volgens Teurlings vooral in het belang van de grootouders. "Kinderen zijn flexibel en begrijpen meestal wel waarom er weinig tot geen contact is met hun grootouders. Als ze er behoefte aan hebben kunnen ze dat prima zelf aangeven. Na hun twaalfde levensjaar hebben ze bovendien meer mogelijkheden om er werk van te maken."

Kinderombudsman Marc Dullaert vindt een omgangsregeling juist wel in het belang van het kind. "Zeker als er een gezonde relatie is, kan een scheiding een groot drama zijn. Grootouders maken deel uit van de betrokken familie." Hij zou graag zien dat de lat lager komt te liggen, maar vindt een automatisch recht te ver gaan. "Nu moeten grootouders bewijzen dat ze deel uit maken van het leven van een kind."

Toch is het volgens Dullaert eigenlijk al te laat als de gang naar de rechter moet worden gemaakt. Hij pleit ervoor een omgangsregeling op te nemen in het ouderschapsplan dat vooraf gaat aan de rechtbank. "Het voortraject is hierbij van essentieel belang. Nu is zo'n plan vooral kwantitatief van aard: wie betaalt wat en wie krijgt de auto? Het welzijn van het kind wordt niet altijd in overweging genomen. Het kwalitatieve aspect blijft onderbelicht: wat is in het belang van het kind? Voor hen geldt vooral: minder strijd is minder stress."

Verplichte omgang is 'aperte onzin'
Voorkomen blijft beter dan genezen, maar dat blijkt in sommige gevallen lastig. Als het contact tussen de exen wordt verbroken, verdwijnt opa of oma ook uit zicht. Maakt het voorstel van het CDA het eenvoudiger voor de treurige oma om toch contact af te dwingen?

Teurlings vindt het enorm 'zielig' voor die oma die haar kleindochter zo mist, maar dat oplossen met een verplichte omgang noemt hij 'aperte onzin'. "Vooral bij ruzies werkt een verplichte omgang juist frustrerend. De beste weg naar meer contact met je kleinkind is via de ex. Het zou raar zijn als na een vechtscheiding waarbij één van de ouders geen contact meer heeft met zijn kinderen, oma dat wel heeft. Bovendien: wat let de grootouder om niet toch de kinderen in contact te brengen met de ex?"

Dullaert noemt het goed als de lat lager komt te liggen, maar blijft aandringen op individuele toetsing door de rechter waarbij het belang van het kind centraal staat. "Een omgangsregeling kan gewenst zijn, maar als de gang naar de rechter moet worden gemaakt, is het al te laat. Het blijft beter om toestanden te voorkomen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden