Weblog

Regeerakkoord is groen, toch?

Windmolens in de Eemshaven; staan die 'in de nabijheid' van Eindhoven? Beeld Rob Huibers

Wie het regeerakkoord met groene ogen leest, kijkt in eerste instantie blij verrast op. Voor de energietransitie wordt extra geld uitgetrokken en energiecoöperaties krijgen een lager belastingtarief op hun stroom. Maar wanneer, en hoe precies? Ik zie groot grijs voorlopig nog niet met een witte vlag zwaaien.

'We kiezen voor een realistische, ambitieuze groene groeistrategie', en 'Ons land heeft alles in huis om een betekenisvolle bijdrage te leveren aan de snelle ontwikkeling van nieuwe energiebronnen als zon, wind, biomassa en geothermie'. Dat klinkt mooi. En even verderop in het regeerakkoord: 'We kiezen voor een aandeel duurzame energie in 2020 van 16 procent' klinkt ook niet verkeerd. Niet erg ambitieus als je ziet wat er om ons heen gebeurt, maar heel ambitieus als je kijkt naar waar we nu staan.
Het zijn nog algemene uitgangspunten en de vertaling naar de praktijk moet nog blijken. Dat is logisch, het kabinet is nog niet eens beëdigd, maar laat ook ruimte voor een invulling die tot mislukken gedoemd kan zijn. En dat bedoel ik niet als dooddoener. De krachten die de vergroening tegen willen houden, de traditionele fossiel-lobbyisten, staan sinds gisteren echt niet met de witte vlag te zwaaien.

Welkome werkgelegenheid
Er zijn al wel enkele praktische vergroeningspunten genoemd. Zo krijgt energiebesparing prioriteit. Hoe leuk ik zonnepanelen ook vind, met energiebesparing is nog altijd het meeste resultaat per euro te boeken, dus die prioriteit is gezond. Bovendien levert ook dit, net als zonnepanelen installeren overigens, welkome werkgelegenheid in de bouw op.

Een enorme mond vol is wat Rutte en Samsom voor energiecoöperaties hebben bedacht. Haal diep adem: 'Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen, wordt fiscaal gestimuleerd door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf (zie ook korte uitleg onderaan dit stuk - VD) van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt.' Ik had u gewaarschuwd... Als u denkt: "Leuk, we gaan minder belasting betalen", dan moet u eerst de zin erna even lezen: 'Deze wordt lastenneutraal gefinancierd door een generieke verhoging van het reguliere tarief in de eerste schijf van de energiebelasting.'
Oftewel: Het is een beetje het Duitse model, maar dan toegespitst op coöperaties. De steun aan groene stroom van coöperaties wordt betaald uit een hogere belasting op stroom in het algemeen. Op zich lijkt me dit heel mooi nieuws. Het wordt voor consumenten nóg voordeliger om stroom van coöperaties te betrekken. Want omdat coöperaties geen miljardairs in het buitenland tevreden hoeven te houden, kunnen zij de energie toch al met korting leveren. Die korting wordt nu dus groter.

Wat is nabij?
Wat me bij de enorme volzin over coöperatiestroom vooral opvalt, is dat als eis wordt gesteld dat de stroom in de nabijheid van de coöperatieleden moet zijn opgewekt. Ik durf een gokje te wagen dat stroom uit de Sahara, hoe coöperatief opgewekt ook, daar niet onder zal vallen. Maar is Eindhoven in de nabijheid van de Eemshaven, waar molens van de Windcentrale staan? Is windmolenpark in de Noordzee, op 25 kilometer van de verbruikers in Egmond, nabij? Of geldt het slechts voor stroom uit zonnepanelen op daken van scholen om de hoek van de verbruiker?
En wanneer gaat het in, en hoeveel cent gaat er van de belasting af? Vragen waarop groot grijs de komende maanden en jaren graag nog geen antwoordziet, of een fijn flets grijs antwoord natuurlijk.

Virtueel salderen exit?
Een grote afknapper zou kunnen worden dat met deze regeling voor coöperaties, het salderen op afstand of virtueel salderen van de baan lijkt. Althans, ik zie er niets over in het regeerakkoord, en eerder was al besloten om de proef met virtueel salderen van volgend jaar te schrappen. Bij salderen op afstand mag je zonnestroom van panelen die je op bijvoorbeeld een schooldak hebt mogen plaatsen, verrekenen met de stroom die je thuis verbruikt. Alsof die panelen op je eigen dak staan. Daarbij krijg je dus de volledige belasting van de eerste schijf terug, of kwijtgescholden, hoe je het ook noemen wilt. Maar dat strookt dus niet metr de 'korting op de belasting' die Rutte en Samsom voor coöperaties voorstellen. Want ik ga er niet van uit dat coöperaties straks de volle 11,4 cent energiebelasting van de eerste schijf niet meer hoeven te betalen.


Eerste schijf
Met de eerste schijf wordt de energiebelasting aangeduid die consumenten per kilowattuur moeten betalen. Dit jaar is dat bijvoorbeeld 11,4 cent per kWh. Grootververbruikers, die meer dan 10.000 kWh per jaar gebruiken, betalen over de kWh's 10.001 en verder 4,15 cent per kWh (dat is dus de tweede schijf).
Groene stroom opgewekt door coöperaties wordt straks dus met minder dan 11,4 cent belast, alle overige stroom met iets meer dan 11,4 cent, zodat het gemiddeld toch weer op 11,4 cent uitkomt. Omdat er voorlopig veel minder coöperatiestroom zal zijn dan overige stroom, zal de opslag op die 11,4 cent in eerste instantie heel bescheiden zijn, zelfs als de korting voor de coöperatiestroom groot zou zijn.

Benieuwd naar energie die over zo min mogelijk schijven gaat? Kijk af en toe op Twitter naar @VincentDekker4.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden