Referendum 'Stop de massa-immigratie' raakt gevoelige snaar bij Zwitsers

Partijvoorzitter conservatief-rechtse SVP: Wat is er mis met tijdelijke vergunningen voor bijvoorbeeld de bouw, landbouw en horeca?

RENSKE HEDDEMA

ZÜRICH - De Zwitsers houden hun adem in. De grootste partij van het land, de Zwitserse Volkspartij SVP, wil quota voor immigranten invoeren. Morgen is de stemming voor het referendum 'Stop de massa-immigratie', het gaat erom spannen. Volgens de laatste peilingen is het percentage voorstanders gestegen tot 43 procent, 7 procent hinkt nog op twee gedachten.

Als het wetsvoorstel morgen wordt aangenomen, betekent dat contractbreuk met de EU. Nu is er vrij verkeer van personen, goederen en diensten tussen de Europese landen en Zwitserland, maar dat is voorbij als de Zwitsers EU- burgers niet meer vrij toelaten op hun arbeidsmarkt. In dat geval vervallen ook alle deelcontracten met de unie in één klap. Volgens de regering hangt er een zwaard van Damocles boven het hoofd van de Zwitsers en dus gingen drie van de zeven ministers de afgelopen weken door het land om de burgers op de gevolgen te wijzen.

De conservatief-rechtse SVP is daar niet van onder de indruk. Volgens partijvoorzitter Toni Brunner zijn er tien keer zoveel Europeanen naar Zwitserland gekomen als de regering voorzag. Het zijn er ruim tachtigduizend, elk jaar opnieuw. Brunner: "De maat is vol. Het zijn niet alleen arbeidskrachten, maar hele families. Ze maken gebruik van onze uitstekende sociale voorzieningen en gaan nooit meer weg. We willen de grenzen niet dichtgooien, we willen alleen zelf kunnen bepalen hoeveel mensen we toelaten."

Brunner wil liever het systeem van seizoensarbeiders. "Wat is er mis met tijdelijke vergunningen voor bijvoorbeeld de bouw, landbouw en horeca?", vraagt hij zich af. "Dan kunnen de mensen tussendoor terug naar hun eigen land."

De SVP verwoordt de zorgen van veel Zwitsers. Al jaren staan de kranten vol over de ongewenste gevolgen van arbeidsimmigratie. Woonruimte in de stedelijke gebieden is onbetaalbaar geworden, de files nemen toe, pendeltreinen zitten overvol. Poolse en Duitse arbeiders in de bouw gaan onder de Zwitserse tarieven zitten en zorgen daarmee voor loondumping.

"De buitenlanders komen hier alleen om heel veel geld te verdienen", zegt voorstander Kurt Lenherr, een gepensioneerd ingenieur die veel moeite doet om buitenlanders bij het verenigingsleven in zijn dorp te betrekken. Tevergeefs. "Met hun grote auto's verstoppen ze de straten bij de internationale school. Ze leven in een parallel-maatschappij, ze integreren totaal niet."

"De economie reguleert de hoeveelheid buitenlanders vanzelf wel", zegt de Duitse Jana Kokel, belastingadviseur en lid van de Buitenlanderscommissie van Zürich. "Fiscale voordelen voor buitenlandse holdings in Zwitserland worden beperkt. Het gaat in de EU weer wat beter, dan loopt de immigratie vanzelf terug."

Inmiddels heeft het Zwitserse partnerschap met de EU de nationale economie geen windeieren gelegd. Terwijl Europa door een recessie ging, groeide het Zwitserse Nationaal Product. De werkloosheid is maar 3 procent, terwijl het gemiddelde van alle 28 EU-lidstaten 10,7 procent is. Rond de Paradeplatz in Zürich - het hart van het financiële centrum - is de voertaal in de lunchpauze Engels. Immigranten uit Zuid-Europa en de Balkan hebben gezelschap gekregen van hoogopgeleide expats.

Het Zwitserse bedrijfsleven is dan ook tegen het wetsvoorstel. De wegen mogen dan vol zijn, de Zwitserse economie kan niet zonder buitenlanders, van wie driekwart uit de EU komt. Aan de onderkant van de arbeidsmarkt houden ze straten, kantoren en huizen schoon, in het bovenste segment besturen ze banken en multinationals. De Zwitserse UBS- bank heeft een Duitse bestuursvoorzitter, Nestlé wordt geleid door een Oostenrijker. Ziekenhuizen draaien vooral op buitenlandse artsen en de helft van de universiteitsdocenten heeft geen Zwitsers paspoort.

Volgens de laatste peilingen krijgt de SVP het volksinitiatief er dus niet doorheen. Maar één ding is zeker: bij de kiezers leeft onderhuids onbehagen nu 60 procent aangeeft een afkeer te hebben van het regeringsbeleid. Het voorstel van de SVP is wellicht niet salonfähig, maar weet wel een gevoelige snaar bij de Zwitsers te raken.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden