Referendum maakt van Belfast 'droomstad'

BELFAST - Zeker, er klonk afgelopen zaterdagmiddag muziek vanaf de podia en er werd gedanst op Donegal Square, voor het stadhuis van Belfast. Maar dat had niets van doen met de uitslag van het referendum over het Goede Vrijdag-vredesakkoord voor Noord-Ierland. Het vertier gold de afsluiting van de jaarlijkse 'Lord Mayor's Show', de feestparade voor de burgemeester in de Noord-Ierse hoofdstad.

De klinkende zege van het 'ja'-kamp gaf het feestje wel extra cachet. Belfastenaren stonden met transistorradiootjes aan het oor met hun kinderen langs de route om het verloop van de centrale telling te volgen. En exemplaren van de Belfast Telegraph die aan de hand van voorlopige uitslagen en 'exit polls' met een extra editie op straat verscheen onder de kop 'T IS JA', gingen als warme broodjes over de toonbank.

Een opgetogen burgemeester Alban Maginness, Belfasts eerste nationalistische SDLP-burgemeester uit de historie, kon aan het eind van de parade zeggen dat door dit 'fantastische resultaat' het feestthema 'Belfast, droomstad' wel een heel bijzonder klank kreeg.

Euforisch was de sfeer zaterdagmiddag in King's Hall, elders in de stad, waar om exact acht minuten over vier opperteller Pat Bradley de definitieve uitslag voor heel Noord-Ierland bekend maakte. “Ja, 676.966 stemmen, is 71,12 procent.” Vanuit het 'ja'-kamp barstte een vreugdegehuil los, waarin de rest van Bradley's mededeling, “nee, 274.879 stemmen, is 28,88 procent”, totaal verloren ging.

Een glunderende Martin McGuinness, de tweede man van Sinn Fein, de politieke vleugel van het Ierse republikeinse leger Ira, werd meteen voor de camera's van CNN gesleept. Toch was het kantje boord voor de unionisten in het 'ja'-kamp. Een procent of zes minder, en die dan ten gunste van het 'nee'-kamp, en de fanatieke dominee Ian Paisley, aanvoerder van de 'nee'-campagne onder de noemer Verenigde Unionisten, had kunnen claimen dat hij en zijn troepen het merendeel van de unionistische kiezers achter zich hadden gekregen.

Nu is dat niet het geval. David Trimble kan met een redelijk gerust hart de verkiezingen voor de nieuwe Noord-Ierse Assemblee, op 25 juni, tegemoet zien. Waarbij de strijd niet eens zozeer langs de voor Noord-Ierland zo vertrouwde lijnen van protestants-unionisme versus katholiek-nationalisme zullen lopen, maar veeleer door de partijen heen.

Aan unionistische zijde dan. Aan nationalistische kant is het koek en ei, en wierp Sinn Fein-leider Gerry Adams zaterdag meteen al een balletje op, richting SDLP - de grootste nationalistische partij - om samen te werken voor 26 juni. Iets waar SDLP-leider John Hume, stille kracht achter dit vredesakkoord en de vele mislukte pogingen van daarvoor, vooralsnog weinig van wil weten.

Hume, wiens SDLP waarschijnlijk als tweede grote partij uit de verkiezingen van 25 juni zal komen, wil zich vooralsnog niet te nauw verbinden met Sinn Fein, en daarmee met het Ira, de terreurbeweging die nog steeds hardnekkig blijft weigeren om haar wapens in te leveren. De beoogde tweede man in het nieuwe Noord-Ierse kabinet naast - alweer speculatief - UUP-leider David Trimble verwees naar de bijna unanieme 'ja'-stemming in de Ierse republiek, waar afgelopen vrijdag ook een referendum werd gehouden over het vredesakkoord, en dat de ongelooflijke score van ruim 94 procent vóór opleverde. Waarmee Ierland zijn claim op hereniging met het noorden heeft ingetrokken, en waarmee elk argument voor wapengekletter van het Ira annex Sinn Fein in die richting volledig is vervallen.

Hoe verziekt en verbitterd de verhoudingen nu aan unionistische zijde zijn, bleek zaterdagmiddag toen de grote verliezer Ian Paisley omgeven door lijfwachten en cameralieden, met zijn gezicht op onweer door de hal richting uitgang beende. “Paisley, het is gebeurd met je!”, brulden de PUP-aanhangers, de straatvechters van de unionisten. En de UUP-ers hieven aan, op de wijs van de oude Chris Andrews-hit: 'He's a yesterday's man'. “En ik zeg je dat wij vandaag gewonnen hebben”, donderde de dominee tegen een verslaggever die het waagde hem te wijzen op de 71 procent vóór het akkoord. “Dat cijfer interesseert me niet!”

Vervolg op pagina 5

Shankill Road zal wel zien VERVOLG VAN PAGINA 1

“Ga tegen Gerry Adams staan schreeuwen!”, beten Paisley's supporters de PUP-ers toe. “Gerry Adams is tenminste voor vrede!”, kaatsten die terug, en dat heeft wel eens anders uit hun kelen geklonken. Het was bijna surrealistisch om te zien hoe even later, boven, in de BBC-hoek, een sip kijkende Peter Robinson, de tweede man van Paisley's DUP, het moest opnemen tegen een triomfantelijke Hutchinson en een UUP-kopstuk, terwijl tien passen verderop de tevreden Gerry Adams en Martin McGuinness door andere tv-stations werden ondervraagd.

Tevredenheid en opluchting overheersten ook in nationalistische bolwerken, zoals Falls Road. In tegenstelling tot de protestantse loyalisten hebben de katholieken massaal 'ja' gezegd tegen het vredesakkoord. Maar voor hen viel er dan ook een wereld te winnen.

Gelaten

Van een andere orde is de sfeer op en rond Shankill Road, het protestanse 'heartland'. Niet negatief, zeker niet, tenslotte heerst hier de PUP en dus heeft men overwegend 'ja' gestemd. Maar toch hangt er iets van gelatenheid, men heeft eerder vanuit het voordeel van de twijfel 'ja' gestemd, dan met volle overtuiging.

Zoals de dame in het Shankill Historical Center. Anders dan de naam doet vermoeden betreft het een onooglijk winkeltje met allerlei snuisterijen die betrekking hebben op de strijd van de loyalisten, met name de Ulster Volenteer Force, de loyalistische paramilitaire terreurbende van de PUP, die inmiddels officieel de wapens heeft neergelegd.

De verkoopster heeft 'ja' gestemd, omdat David Ervine zei dat het oké was. Nou, ze is benieuwd. Aan de andere kant, slechter dan het was, kan het niet worden. Een oude man heeft de uitslag nog niet gehoord. Bij het vernemen zwijgt hij even. Dan: “Wel, daar gaan we dan.”

Toch is de stemming niet wrokkig of haatdragend. Een klant zegt dat straks alle t-shirts met krijgshaftige teksten en gemaskerde koppen overgedrukt moeten worden. “Met Gerry Adams erbij, naast Ervine en Trimble!” Er wordt luid gelachen. Maar voordat de barrières geslecht zijn, die de Shankill letterlijk scheiden van de Falls, zal er nog wel een generatie overheen gaan, vreest men.

Gokken

In de Northern Ireland Supporters Club, even verderop, laat de uitslag de meeste mensen tamelijk koud. Men had wel zoiets verwacht, en men zal wel zien. Alle aandacht gaat uit naar de paardenrennen, want gegokt wordt hier flink. Een bejaarde man bromt iets over die 'bastard' Trimble die de boel verraden heeft, maar veert op als het paard Principle gaat winnen. Want daar heeft hij op ingezet.

Naast de 'West-Belfast Orange Hall' - het met een rood-wit-blauwe en oranje vlag versierde onderkomen van de Shankill-orangisten, waar over een week een Schotse dansavond zal plaatsvinden - ligt de Heels and Ankles-pub. Veel jonglui binnen, met voetbal op tv. Fran, ”van Frances”, heeft gestemd, jazeker, en 'ja' ook. Ze zegt het met volle overtuiging. Ze heeft genoeg 'shit' meegemaakt hier, teveel vrienden verloren. “Nu is ónze tijd gekomen, hoop ik.”

Mark, een twintiger en vader van twee kleine kinderen, wilde eerst 'nee' stemmen. Nee, niet vanwege Paisley, die 'bastard' deugt voor geen cent, en die is nu goddank uitgerangeerd, denkt hij. Alleen, hij vertrouwt de nationalisten niet, met al hun wapens nog. Toen hij naar het stemlokaal ging, stond hij nog op 'nee'. Pas in het hokje werd het 'ja'. Waardoor? Het blijft lang stil. “Vanwege mijn kids”, brengt hij zacht uit.

'De Oorlog Is Voorbij!', kopt de Sunday Life jubelend. Maar inmiddels heeft het Britse leger een bom onschadelijk gemaakt op het treintraject Belfast-Dublin. En worden reizigers tussen Belfast en Portadown na een nieuwe bommelding de rest van de dag met bussen vervoerd, met alle vertraging vandien. Men ondergaat een en ander opgewekt, niemand kankert. Een vrouw houdt de Irish Times omhoog. Op de voorpagina een driewerf 'YES'. “Dat kan niemand ons meer afnemen”, zegt ze.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden