Redt de polderimam het deze keer wel?

Beeld anp

De polderimam werkt aan een comeback. Als het een beetje meezit, komen er op het hbo straks weer trajecten voor islamitische geestelijken en geestelijk verzorgers, vertelt minister Bussemaker vandaag in Trouw. Ambitieus, want voor de vorige opleiding was zo weinig animo dat hij drie jaar geleden geschrapt werd. Waarom zou het nu wel lukken?

Imams opleiden aan een regulier hbo, volledig in het Nederlands, zonder bemoeienis van buitenlandse islamitische organisaties: het ministerie van Onderwijs gelooft er nog steeds in. Op aandringen van Bussemaker voeren nu onder meer de hogescholen Inholland, Windesheim en de Vrije Universiteit (VU) serieuze gesprekken.

Niet de eerste keer, want een plan voor een hbo-imamopleiding werd tien jaar geleden al gemunt door Mark Rutte - toen nog staatssecretaris op dat departement. Inholland tuigde vervolgens zo'n studie op, om er in 2013 dus weer een streep door te zetten.

Eén ding is zeker, zegt Jet de Ranitz, voorzitter van het college van bestuur van Inholland. "Die hbo-opleiding keert niet terug." De Ranitz neemt deel aan de nieuwe gesprekken. "Onze redenen om er toen mee te stoppen gelden nog steeds. Om er één te noemen: in de meeste moskeeën zijn imams vrijwilligers die hun brood verdienen met een andere baan. De groep die vier jaar voltijds wil studeren is te klein."

Nog zoiets: de eis van het ministerie dat het overgrote deel van het curriculum Nederlands is. "Een goede imam leert de hele Koran in het Arabisch uit zijn hoofd. Dat kan zo'n hbo-opleiding niet aanbieden, want dan ben je te veel in het Arabisch bezig."

Eerst hbo, dan aan de universiteit écht imam worden
Wel zou een deel van de imamopleiding kunnen terugkeren als 'minor', een traject van een paar maanden binnen een andere opleiding. De Ranitz: "Je zou kunnen denken aan een minor binnen de hbo-opleiding islamitische godsdienstdocent. Iemand die imam wil worden, kan dan beginnen met die studie en later doorstromen naar de universitaire imamopleiding aan de Vrije Universiteit. De docentenopleiding is dan een springplank. Dat sluit ook beter aan op wat moskeeën zoeken. Zij willen universitair opgeleide imams."

Onderschat de vraag om polderimams niet, zegt Rasit Bal van het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO). Zijn organisatie is nauw betrokken bij de besprekingen: het CMO spreekt namens de moskeeën en hun imams. "Er is nu veel meer dan een paar jaar geleden vraag naar imams die goed thuis zijn in de Nederlandse cultuur."

Neem radicalisering. Bal: "Dat kwam tien jaar geleden nog incidenteel voor, maar nu is het structureler. We hebben imams nodig die begrijpen hoe de samenleving in elkaar zit, waar de sympathie voor radicalisme vandaan komt. Imams die daarover met zo'n radicale jongere in gesprek gaan. De imams van nu denken nog te theologisch. Ze gaan ervan uit dat ze een jongere wel op andere gedachte kunnen brengen met koranteksten."

De vorige opleiding is volgens Bal in de kiem gesmoord. "Je moet niet verwachten dat het binnen een paar jaar een succes is. Het duurt jaren tot zo'n opleiding volledig door de gemeenschap geaccepteerd wordt en moskeeën er waarde aan hechten."

Andere golflengte
De verkennende gesprekken over de toekomst van de polderimam gaan niet alleen over imamopleidingen. Er wordt ook gesproken over islamitische minors binnen andere opleidingen, zoals pedagogiek en geneeskunde. "Dan zou een student een paar maanden colleges volgen over islamitische theologie en is hij beter thuis in islamitische mores", vertelt Jet de Ranitz van Inholland.

Bussemaker voelt daar ook wel wat voor. Veel van de huidige Nederlandse imams zitten op een andere golflengte dan de jongeren in hun moskee, vertelt ze vandaag in Trouw. Ze spreken niet altijd goed Nederlands en weten vooral veel van theologie. Bussemaker: "Terwijl die jongeren ook iemand zoeken die hen moreel de weg kan wijzen. Iemand die grenzen trekt." Een pedagoog of welzijnswerker die goed thuis is in islamitische theologie kan die rol vervullen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden