Reden om Van der G.'s naam voluit te noemen, is er nooit geweest

Het is een dure plicht van de krant om privacy van verdachten te waarborgen, vindt ombudsman Adri Vermaat.

Al sinds de jaren tachtig in de vorige eeuw is er binnen de redactie van Trouw geregeld discussie over de vraag hoe de krant moet omgaan met de privacy van verdachten.

Op 8 april 1988, anderhalve dag nadat Ferdi E. was aangehouden voor ontvoering van en moord op Ahold-directeur Gerrit Jan Heijn, was er zo'n alleszins pittig debat. Aanleiding was een Volkskrant-artikel, waarin buren van E. vertelden dat hij zijn tuin altijd slecht verzorgde. Daarnaast zou hij de lokale tennisvereniging nog contributie zijn verschuldigd.

Evenals de Volkskrant had Trouw een verslaggever naar E.'s dorp moeten sturen, vonden sommige redacteuren. Dit teneinde lezers, hoe minimaal ook, te informeren over het levenspatroon van de man, die met zijn ondoorgrondelijke gedrag Nederland maandenlang in zijn greep hield. Een meerderheid van de Trouw-redacteuren concludeerde echter dat de krant zich juist prima had geprofileerd door niet toe te geven aan journalistiek voyeurisme.

Zevenentwintig jaar nadien is de inzet niet langer een verwaarloosd tuintje. Alsof zo'n enkel gegeven ook maar enig inzicht zou kunnen geven in het brein van een moordenaar. Afhankelijk van de mediabelangstelling blijft tegenwoordig toch al weinig geheim over privélevens van verdachten. En al begaat ook Trouw soms fouten en slordigheden, de krant respecteert in dat ronkende beeld de privacy van verdachten.

In tamelijk schril contrast hiermee staat de aanhoudende en niet uit te bannen verwarring binnen de redactie over het gebruik van initialen van verdachten. De discussie hierover werd maandag opnieuw actueel. Aanleiding was het nieuwsbericht dat de krant die dag publiceerde over Volkert van der G. In de kop boven het artikel en in de tekst werd de familienaam van de moordenaar van Pim Fortuyn voluit genoemd.

Dat was in strijd met interne afspraken, een eerdere beslissing van hoofdredacteur Cees van der Laan en richtlijnen van het 'Trouw Schrijfboek'. Letterlijk lezen we in dit naslagwerk dat de redactie 'probeert de privacy van verdachten niet nodeloos te schenden'. En: 'In de regel beperken we ons dan tot de vermelding van initialen, soms tot de voornaam en de eerste letter van de achternaam'. Een uitzondering wordt gemaakt voor die verdachte, die populair gezegd tot 'bekende Nederlander', wordt gerekend. Tweede uitzondering is de verdachte die zelf de publiciteit zoekt.

Van der G. heeft het laatste nooit gedaan. Evenals Ferdi E. in 1988, raakte hij dertien jaar geleden uitsluitend door zijn daad landelijk bekend. Een reden om zijn familienaam voluit te noemen, is er nooit geweest. De media, die dit wel doen, zoals het Algemeen Dagblad en de NOS, hebben hun eigen verantwoordelijkheid. De Telegraaf, de Volkskrant, NRC, NRC-Next, Trouw en ook persbureau ANP hanteren, terecht, initialen.

Nog maar ruim een jaar geleden speelde zich op de redactie ook al een discussie af over het voluit noemen van de familienaam van Van der G. Dat die naam inmiddels algemeen bekend is, was een niet principieel argument. Ander argument destijds was dat hij zijn straf had uitgezeten en al lang geen verdachte meer is. Die redenering ging en gaat niet op. Als een willekeurige, veroordeelde dader zijn straf heeft ondergaan, blijft het de dure plicht zijn privacy te respecteren. De krant zou in gewetensnood komen als namen van bekende en onbekende ontuchtplegers en moordenaars na het uitzitten van hun straf bewust voluit in de kolommen terechtkomen.

'Ombudsman' behandelt vragen en opmerkingen over journalistieke kwesties.

ombudsman@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden