Opinie

Red onze vriend, met ander donorsysteem

null Beeld anp
Beeld anp

ROLF HEYNEN   Nederland kent een schrijnend tekort aan donoren. Dat moet veranderen, vindt Rolf Heynen, bevriend met een zware hartpatiënt. De VVD kan het verschil maken.

Een dierbare vriend van ons heeft al vijftien jaar te kampen met een hartafwijking. Hij staat ruim drie jaar op een wachtlijst voor een nieuw hart. Dat wachten is hem deze week bijna fataal geworden. Nu staat hij eindelijk als urgent geregistreerd op de wachtlijst, waardoor hij binnen drie maanden een nieuw hart zou moeten hebben. Daar zijn drie verloren jaren aan voorafgegaan die gekenmerkt werden door ziekenhuisbezoeken en achteruitgang van levenslust en waardigheid.

Voor ons is het vanzelfsprekend dat je orgaandonor bent. Wij kiezen daar zelf bewust voor. Maar het belang van zo'n keuze wordt pas écht zichtbaar als je hier direct of indirect mee geconfronteerd wordt. De afgelopen jaren hebben we gezien hoe archaïsch ons systeem eigenlijk is. België, Frankrijk, Italië en Spanje kennen een 'ja-tenzij'. Daar wacht je soms jaren korter op een orgaan. Hier wacht je ruim drie jaar op een nieuw hart en nog veel langer op een nieuwe nier. Niet voor niets hebben veel Nederlandse artsen zich uitgesproken voor zo'n 'ja-tenzij' systeem.

Grondwet
In ons land wordt sinds 1998 het systeem 'nee-tenzij' toegepast. Uitgaande van dit systeem ben je pas donor bij actieve donorregistratie. De achterliggende gedachte is dat je zelf moet kunnen beslissen over donatie van organen en weefsel. In de Grondwet staat: 'Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.' Hoe juist ook dit uitgangspunt, het systeem 'nee-tenzij' sluit er niet bij aan. De Grondwet gaat er immers van uit dat men zelf beslist, ook na de dood, over het lot van het eigen lichaam. Het huidige systeem laat bij niet-registratie familie en nabestaanden deze keuze maken. Daar worden vaak emotionele keuzes gemaakt tégen de wil van de persoon in kwestie. Dat heeft niets met vrije keuze en 'onaantastbaarheid van zijn lichaam' te maken.

Een nieuw systeem van 'ja-tenzij' levert meer donoren op, blijkt uit internationaal onderzoek. Met registratieplicht verplicht je mensen na te denken en zelf de keuze te maken over orgaandonatie. Als mensen dan alsnog besluiten niet te kiezen, zijn ze automatisch wél donor. De niet-keuze dient dan een doel, namelijk het algemeen belang, in tegenstelling tot het huidige systeem.

Je kunt je ook nog afvragen of personen die zich niet registeren wel recht hebben op een orgaan. Personen die zich immers niet laten registreren, willen als ze zelf in nood zijn, altijd de allerbeste hulp krijgen. Een ideaal voorbeeld van een publiek probleem waar de VVD doorslaggevend in kan zijn. Een VVD-stem voor het 'ja-tenzij' systeem zorgt immers voor een Kamermeerderheid.

Standaard
We willen bewerkstelligen dat iedereen zich moet registreren. Eenmalig alle burgers verzoeken een keuze te maken en daarna iedereen die 18 wordt standaard een keuzeformulier toezenden. Maak je geen keuze, dan sta je automatisch als donor geregistreerd. Maak je wel een keuze - dat mag ook 'nee, ik wil geen donor zijn' - dan heb je recht op een orgaan. Het gaat erom dat je kiest.

De behoefte aan organen is dusdanig hoog, dat een keuze-prikkel vanuit de overheid het verschil kan maken. Alleen al om nabestaanden en artsen niet op te zadelen met de keuze, zouden we over moeten gaan op 'ja-tenzij'. Een wetswijziging, waarbij de VVD de sleutel vasthoudt van deze historische kans, is de goedkoopste maatregel die dit kabinet kan nemen. De impact van het 'ja-tenzij'-systeem kan onnodig lijden verkorten en heeft een onbeschrijflijke impact op al die mensen wier leven op pauze staat en die op dit moment wachten op een orgaan.

Rolf Heynen: geregistreerd donor, politicoloog

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden