Recycleren

In de serie 'De groentetuin' volgen we de tegenslagen en bescheiden succesjes van moestuinbeginneling Alma Huisken. Aflevering 24.

Het jaar wendt de steven. Hoog in de lucht klinkt gakkend geluid: een formatie ganzen koerst weg, in een wijde V. Wij tuinders kijken ze na en blijven achter met afstervend gewas en de troep van een seizoen. Maar dat gaan we welgemoed recycleren. Want in een volkstuin is alles bruikbaar.

Anticyclisch recreëren heet het: tegen de klok in frisse lucht happen om samenscholingen te vermijden. Niet ontspannen rond koffietijd naar zee fietsen, maar al bij het krieken van de dag. Nooit op namiddagen door landgoederen slenteren, liever in het holst van de nacht. Hoe anders dan deze Randstedelijke recreatienoodzaak verloopt het leven op een volkstuin. Dat is juist buitengewoon cyclisch. Met december voor de deur heerst er opnieuw rust, ook in het kleurgebruik. Het bonte zomerpalet met zonnegeel en Pruisisch blauw is reeds lang vervaagd -roest en oker keerden weer. Tijd om de tuin te ordenen.

Tussen rottend loof hervind je ze, de drie onmisbare bouwmaterialen van elke tuinder: bamboe stokken, touw en ijzerdraad, in een staat van vergane glorie.

Wat moet je ermee? Bundelen en afvoeren, maar nóóit weggooien. Want wat jij als bezit verstoot, kan een ander weer gebruiken. Het duurde even voor ik snapte dat de rustieke balken en planken waarmee collega's sleepten niet van huis waren meegezeuld, maar 'op de tuin' lagen. Keurig bewaard voor elkaar.

Op dit complex, dat middels bordjes maant overtollige zaken te scheiden in daartoe bestemde vakken ('snoeihout hier', 'kweekgras en zevenblad NIET composteren', 'alléén koolstronken!'), kan het nauwelijks anders of er bestaat ook interesse voor ander, hergegroepeerd, afval. Zo liggen er voorbij de coniferenhaag, naast de composthoop-voor-algemeen-gebruik, hoogopgetaste residuen waarvan menig doe-het-zelver in schele jaloezie ontsteekt. Zoek je een stoeptegel en een ruit voor je koude bak? Of een rol kippengaas, enig roest geen bezwaar? Kijk maar achter de heg.

Ooit beschreef Marion gravin Dönhoff (oprichtster van Die Zeit) haar jeugd op het onmetelijk grote familielandgoed Friedrichstein in Oost-Pruisen. In het najaar hielp ze mee bij het verbranden van aardappelloof. 'Op zulke momenten werd je overvallen door de hele onuitsprekelijke, onpeilbare weemoed van de herfst', schreef ze en haalde Rilke aan: 'Magst du auch sein weit über Land gefahren, füllt es dir doch nach Jahren wieder ein'. Dönhoff hield van dit jaargetijde ('de afgegraasde weilanden zien eruit als oud fluweel') en ik ook. Leve de weemoed en herbezinning. In mijn lusthof leun ik re flecterend op de bezem en laat mijn blik dwalen over omringende tuinen. Wijkend gebladerte biedt nieuwe doorkijkjes, zoals op inventief materialenhergebruik van de buren. Keukendeuren vormen het raamwerk van een schuur. Spiegelende cd's zijn aan draden geregen, om kraaien weg te houden. Pvc-buizen dienen als frame voor het aardbeienbed.

Mijn persoonlijk recycleren mag er eveneens wezen. Eerder dit jaar bekleedde ik een doorgang naar de sloot met overtollig riet -waarover ik weliswaar vaak uitgleed, maar het stond romantisch. Omgekeerde kerstomatenbakjes werden minikasjes en aan gort gesneden plastic tassen deden dienst als touw.

Nu deze herfst zélfs in mij (die veeleer Malle Pietje dan Miep Kraak is) de 'winterklaarmaker' ontwaakt, scheid ik het tuinafval in 'compost' en bouwstenen voor volgend jaar. Totdat een door de seizoenen gelouterde buur me berispt: ,,Láát die uitgebloeide struiken nou, dat snoeien komt in de lente wel. Denk eens aan de dieren die hier voedsel of een schuilplaats zoeken. Wie dat winterklaar maken ooit verzonnen heeft, snapt niets van de jaargetijden!''

Beteuterd richt ik me op. Pas dan zie ik hoe koolmezen de dorre bonenstaken afkluiven en hoe een padje wegscharrelt onder verweerd bramenblad. Onmiddellijk berg ik snoeischaar en bezem weg. Goed, het druist vierkant in tegen elk recycleerprincipe -en ik riskeer een waarschuwende 'gele kaart' van de schouwcommissie die het aanzien der tuinen bewaakt- maar wie ben ik om het eeuwig ritme der seizoenen te trotseren? Of, erger nog, een mees zijn diner te ontnemen en een pad z'n winterpaleis?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden