Recreatie kan nieuwe vriend van natuurbescherming zijn

De verkiezing van het mooiste natuurgebied, waarvan de shortlist van dertien gebieden nu bekend is, maakt heel wat los in natuurbeschermingsland ('Natuurgebieden van Nederland verdienen beter', Trouw, 1 oktober). De pijn achter veel kritiek is invoelbaar: sinds natuur bij landbouw is ondergebracht is het uitgekleed, ontmanteld en versnipperd. Daarbij zijn bovendien honderdduizenden welwillende idealisten in het diepst van hun ziel geraakt en soms zelfs beledigd en geschoffeerd.

Voor een cynicus kan deze eerste verkiezing van mooiste natuurgebied vanuit die voorgeschiedenis bekeken worden: eerst 600 van de 800 miljoen wegbezuinigen en dan doodleuk een prijsvraag uitschrijven, waarbij alleen de allerbeste natuur drie ton kan winnen. Toch is de veelgehoorde reactie in de vorm van 'er is nog maar zo weinig natuur en daar moeten nu ook nog allemaal mountainbikers doorheen' onverstandig. In plaats van met elkaar het gevecht aan te gaan om de laatste kruimels natuur zouden natuur en recreatie samen de koek groter moeten maken.

Natuurlijk hebben marketeers het in zich om de kip met de gouden eieren te slachten, maar als we serieus willen proberen het natuurnetwerk te voltooien én het aandeel natuur in Nederland te verdubbelen naar 30 procent van het landoppervlak, zoals Frank Berendse betoogt in zijn boek 'Wilde apen', dan zullen natuurbeschermers de linies moeten verleggen. En hoewel een trailrunner in de duinen misschien niet doorheeft dat de aardbeivlinder daar verdwijnt als gevolg van de stikstofoverkill vanuit intensieve landbouw elders in het land, is het geen gekke aanname dat hij juist in de duinen rent vanuit een - mogelijk latente - behoefte aan contact met een natuurlijke omgeving. Dit zijn positieve natuurervaringen en in plaats van deze ervaringen in de ban te doen en mensen die ze zoeken te weren, zou de natuurbescherming die ervaringen moeten propageren en de mensen moeten mobiliseren.

Als gevolg van de laatste reorganisatie en bezuinigingsronde is het nationaal natuurnetwerk inmiddels ontdaan van wat ooit de essentie was: de robuuste verbindingen die planten en dieren behoeden voor uitsterven door van vele kleine gebiedjes één grote te maken. En hoewel het vanuit ecologisch-wetenschappelijk perspectief briljant is, zien we nu ook de pijnlijke maatschappelijke realiteit dat we het 'voor de plantjes en de beestjes alléén blijkbaar niet doen'.

Dan is er maar één conclusie mogelijk: de natuurbescherming heeft nieuwe vrienden nodig, en een nieuwe strategie. Voor onze nieuwe vrienden lijkt het me het overwegen waard om het natuurnetwerk om te vormen tot 'Recreatief-Ecologische Hoofdstructuur'. Zowel wandelaars als fietsers willen op een plezierige manier van A naar B, liefst zonder snelwegen, bedrijventerreinen of ecologische woestijnen door te moeten. Dat hebben ze gemeen met veel planten en dieren en deze gemeenschappelijke basis kan gebruikt worden om vanuit hun ervaringen het natuurbewustzijn van mensen te vergroten.

Als nieuwe strategie stel ik voor natuur te bevrijden van Economische Zaken en onder te brengen bij Volksgezondheid en Sport, waar natuur niet (alleen) gewaardeerd wordt om een monetaire waarde die geconsumeerd kan worden - zoals bij EZ - maar omdat ze bijdraagt aan de gezondheid en het welbevinden van mensen. Voor de natuur zelf is deze strategie veel effectiever: zowel mensen als planten en dieren zijn gebaat bij een schone en gezonde leefomgeving. Veel belangrijker is dat we, door de gezamenlijke belangen in de strategie centraal te stellen, een kans hebben om het contact tussen mens en natuur te herstellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden