Record giro 555 verplicht hulpverleners en media

De vrees van hulpverleners dat de media na hun vertoon van diepe betrokkenheid bij de tsunami in Azië snel zouden terugvallen in voorspelbaar, eenzijdig cynisme, leek donderdag al bewaarheid: 'Ambtenaar pikt noodhulp in', kopte Trouw boven een bericht uit Sri Lanka. De man zou een donatie van twaalf elektriciteitsgeneratoren achterover hebben gedrukt. Bovendien klaagden Tamils dat zij als minderheid achtergesteld worden bij de verdeling van de hulp.

En dat uitgerekend op de dag dat de Samenwerkende Hulporganisaties bekendmaakten dat er in Nederland totnogtoe 183 miljoen euro is opgehaald voor de slachtoffers van de tsunami. Voor je het weet is de toon gezet: geld blijft aan de strijkstok hangen, verdwijnt in de zakken van corrupte ambtenaren, gaat op aan zandkastelen en natuurlijk ook aan de nieuwe jeep met airconditioning voor de hulpverlener. De gulle burgers zijn weer eens naïef geweest.

Dinsdagavond spraken hulpverleners en journalisten in Amsterdam over hun rollen na de tsunami. Jan Bouke Wijbrandi van Novib toonde zich bezorgd dat het beeld weer omslaat (zijn toespraak stond woensdag in Trouw). Zullen de media, enigszins bekomen van hun eigen engagement in het 'monsterverbond' met de hulpverleners, nu weer afstand nemen en zich vooral richten op de schandalen, de tegenslagen en de fouten? Is er ook enige kans dat naast het nieuws over de corrupte ambtenaar, er ook een bericht verschijnt onder de kop 'Visser weer aan het werk dankzij noodhulp'?

Hulpverleners hebben net zo'n complexe relatie met de media als politici: zonder elkaar gaat niet, maar met elkaar vaak ook niet. Zij moeten bij ze leuren, soms wapperend met gratis vliegtickets, om aandacht. Volgens Wijbrandi stuiten zij daarbij vaak op desinteresse. Journalisten maken hun eigen, soms onnavolgbare, afwegingen. Het ene moment is bijvoorbeeld Darfur het nieuws van de dag, het andere moment wekt het slechts een verveelde geeuw op, tenzij je voorstelt om een soapsterretje in een van de vele vluchtelingenkampen te filmen.

Cynici hebben al vastgesteld dat de tsunami goed uitkwam - rondom kerst is er weinig ander nieuws en er waren ook nog eens westerse toeristen getroffen. Bovendien was het geen ellende veroorzaakt door een langslepend, ingewikkeld conflict, maar een heldere natuurramp.

Is de belangstelling eenmaal gewekt, dan storten de media zich erop met een vaak verwoestende energie. De hulporganisaties die nog maar net bezig zijn hun eigen tenten op te slaan, worden overspoeld met vragen, ook om logistieke ondersteuning (transport, onderdak, verbindingen, tolken). Het is een circus dat goede diensten bewijst om de wereld snel te alarmeren en de charitas op gang te brengen, maar het kan de chaos ook vergroten.

Tegelijkertijd werken veel hulpverleners mee aan het vestigen van het eenzijdige beeld dat zij degenen zijn die uitkomst kunnen bieden, terwijl dat in werkelijkheid toch vooral de mensen zelf zijn. Elkaar verdringend voor de camera gebruiken zij de media natuurlijk ook om zo goed mogelijk in beeld te komen bij de donateurs in het vaderland. En daardoor zijn zij niet altijd even open als een journalist zich wat kritischer toont.

Redacteur Han Koch stelde in deze krant (12 januari) vast dat hulporganisaties onder grote druk staan het vele geld snel en goed te besteden. De resultaten kunnen van grote invloed zijn op het draagvlak voor ontwikkelingshulp. De hulporganisaties zien het risico en hebben aangekondigd zich publiekelijk te verantwoorden. Op hun beurt vragen zij van de media dat zij zich verantwoordelijk voelen om daar goed verslag van te doen, met oog voor wat er goed gaat en wat er fout gaat. Dat lijkt me een goede afspraak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden