Record-aantal waarnemers in Rusland

Kiescommissie belooft 'eerlijkste verkiezingen ooit' Poetin onbedreigd op kop

GEERT GROOT KOERKAMP

Een leger van tienduizenden waarnemers staat in de startblokken om morgen overal in Rusland het verloop van de presidentsverkiezingen in de gaten te houden. Nooit eerder zijn in Rusland zo intensief vrijwilligers geworven en opgeleid tot verkiezingswaarnemer, wat voorzitter Vladimir Tsjoerov van de centrale kiescommissie al deed verzuchten dat er 'te veel waarnemers' zijn, die te haastig en dus 'slecht voorbereid' zijn.

De spoedcursussen, opgezet door critici van premier Poetin, trokken in Moskou volle zalen. Wie aan een avond niet genoeg had kon een volgende keer terugkomen om alle kneepjes van het waarnemersvak onder de knie te krijgen.

De kiescommissie belooft de 'eerlijkste verkiezingen ooit'. In antwoord op de beschuldigingen van massale stembusfraude bij de parlementsverkiezingen van begin december heeft premier Poetin toegezegd in alle 90.000 stembureaus webcamera's op te stellen. Nieuwe, transparante stembussen met een smallere gleuf moeten het moeilijker maken om hele pakken stembiljetten in de bussen te deponeren, zoals bij vorige verkiezingen herhaaldelijk is vastgesteld.

Maar de waarnemersorganisatie Golos zet grote vraagtekens bij de eerlijkheid van deze verkiezingen. De camera's zijn mooi, maar registreren niet wat er gebeurt in de cruciale uren na het sluiten van de stembussen, als, zo leert de ervaring, fraude het makkelijkst is. De organisatie constateert dat journalisten, deelnemers aan protestdemonstraties en ook de organisatie zelf onder druk zijn gezet en zwart gemaakt als handlangers van het buitenland. Golos hekelt Poetins weigering te debatteren met zijn rivalen en spreekt van het 'totaal domineren' van verkiezingspropaganda voor Poetin in de centrale media.

Volgens het dagblad Kommersant kreeg Poetin meer zendtijd dan alle overige kandidaten gezamenlijk. Ook heeft Poetin meer dan welke kandidaat ook gespendeerd aan zijn campagne. Hij overtreft hierin zelfs miljardair Michail Prochorov.

De media en sociale netwerken hebben vaak bericht over druk die in bedrijven en op scholen is uitgeoefend om op 4 maart 'juist' te stemmen. "Dergelijke meldingen zijn er heel veel", zegt politicoloog Aleksandr Kynev van Golos. "Maar wij hebben zelf niet voldoende mensen om al die gevallen na te trekken." Alles zou er op gericht zijn de verwachte overwinning van Vladimir Poetin zo gladjes mogelijk te laten verlopen, dat wil zeggen: al in de eerste ronde.

De uitkomsten van verschillende opiniepeilingen, die een week voor de verkiezingen zijn bekendgemaakt, suggereren dat er wat dat betreft geen vuiltje aan de lucht is. Volgens het Levada-centrum voor sociologisch onderzoek zou 66 procent van de kiezers die hun keuze al hebben bepaald op Poetin gaan stemmen. Andere peilingen komen lager uit, maar geven Poetin eveneens een comfortabele voorsprong.

Er bestaan twijfels over de juistheid van deze peilingen, omdat ook duidelijk is dat de onvrede met Poetin met sprongen is toegenomen. Wel is er consensus dat een lage opkomst gunstig is voor Poetin; de animo om te gaan stemmen is in vergelijking met de verkiezingen van 2004 en 2008 duidelijk verminderd. Poetins tegenstanders roepen hun achterban op morgen hun stembiljet ongeldig te maken of te stemmen op willekeurig welke kandidaat, behalve Poetin.

Veel oudgedienden en één buitenbeentje
Veel kiezers zullen bij het zien van de kandidatenlijst een déja vu-gevoel hebben. Vier van de vijf kandidaten hebben al eerder meegedaan aan de presidentsverkiezingen. De clowneske nationalist Vladimir Zjirinovski heeft sinds 1991 zelfs geen enkele keer verstek laten gaan. Ook communistenleider Gennadi Zjoeganov is een oudgediende die al sinds het midden jaren negentig meedoet aan de race om het hoogste ambt en nauwelijks is weg te denken van het politieke firmament. Sergej Mironov is een oude vriend van Poetin. Tien jaar lang was hij voorzitter van het Russische hogerhuis, de federatieraad. In 2004 deed hij al eens mee aan de presidentsverkiezingen, maar zei toen zelf de kandidatuur van Poetin te steunen. Poetin zelf stelt zich voor de derde maal verkiesbaar. Het enige buitenbeentje is miljardair Michail Prochorov, die voor het eerst een gooi doet naar het hoogste ambt, maar volgens sommigen alleen maar meedoet op last van het Kremlin om verdeeldheid te zaaien onder de oppositie.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden