Rechtszaak Wilders moet volledig in beeld

Het proces tegen Geert Wilders heeft enorme impact op het toekomstige publieke debat. De aanwezigheid van één camera is dan ook veel te beperkt, betoogt Nathan van Kleij.

De turbulente aanvang van de eerste rechtsdag van het proces tegen Geert Wilders leidt niet alleen af van de kern van de zaak, maar verhult ook het ontbreken van een essentieel element van rechtspraak dat, zo lijkt het, zonder al te veel weerstand is geaccepteerd. Waar ik op doel werd in de NOS-blog vorige week vrijdag benoemd: "Mocht u zich afvragen, waarom Wilders en zijn advocaat niet met hun gezicht in beeld komen: de NOS mag één camera opstellen in de rechtszaal en mag die niet verplaatsen". Dit is een kwalijke zaak. Deze rechtszaak zou via beeld volledig in de openbaarheid moeten plaatsvinden.

undefined

Publieke sfeer

Het is typerend voor aansprekende rechtszaken in de afgelopen jaren: hoe groter de publieke interesse, hoe meer barricades voor publieke participatie er worden opgelegd. Zo werden enkele grote rechtszaken verplaatst naar De Bunker en - zoals nu - de zwaarbeveiligde rechtbank bij Schiphol. Men is ogenschijnlijk bang voor onverwachte publieke inmenging, verstoring of geweld.

Een gevolg van rechtszaken in ruimten als de rechtbank bij Schiphol is echter een beperking van publieke participatie door minder vanzelfsprekende bereikbaarheid en zwaarbeveiligde toegang. Deze ontwikkeling wordt door juristen steeds vaker gezien als inperking van de zo belangrijke openheid van rechtspraak. De geïnteresseerden die afhankelijk zijn van beeld en geluid worden nu geconfronteerd met een beperkte visualisatie van één camera met vast standpunt. In het algemeen, maar zeker in het geval van een wel heel publieke zaak als deze, is dit veel te beperkt.

Dit is immers geen criminele zaak waarbij een individu op zijn private daden wordt aangesproken. Het proces-Wilders gaat over de interpretatie van een groter debat in een brede publieke sfeer met als vraag of de heer Wilders de regels heeft overtreden, of niet.

De impact van deze rechtszaak is groot, met consequenties voor het gehele toekomstige publieke debat. Ook wordt de integriteit van rechtspraak ter discussie gesteld. Deze kwestie gaat niet alleen over vrijheid van meningsuiting, maar zij resulteert vermoedelijk ook in een kwalificatie van rechterlijke interventie bij politieke uitspraken en andersom.

undefined

Openbaarheid

Deze essentiële vragen moeten dan ook in openbaarheid worden behandeld. Na de vorige zaak tegen Wilders is hiervoor nadrukkelijk gepleit door de commissie-Van Rooy. Rechters zagen aanwezigheid van camera's niet altijd zitten, omdat het niet de bedoeling was dat het een spektakel zou worden, maar de commissie achtte het noodzakelijk om onder andere te voorkomen dat kleine zaken de beeldvorming over rechtspraak zouden bepalen. Niet de varkensmutsjes van Pegida-leden zouden de huiskamers moeten bereiken, maar de zaak waar het om draait en hoe het Openbaar Ministerie en Wilders zich verdedigen.

De heer Wilders heeft de verantwoordelijkheid genomen om al dan niet discriminerende uitspraken in de publieke ruimte te doen. Nu hij terechtstaat is het de vraag waarom de toeschouwer hem tijdens de verdediging niet volledig kan waarnemen. Wie heeft hiervoor gepleit en met welke argumentatie?

Deze rechtszaak kan toekomstige debatten waarborgen of begrenzen; zodoende heeft een groot publiek recht op volledig inzicht in het rechtsproces. Niet alleen Wilders zouden we in de ogen moeten kunnen kijken, maar deze gehele rechtsgang. Er zou uit puur principe geen restrictie op de visuele vastlegging van dit proces mogen plaatsvinden.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden